رو آوری به قرآن باعث رونق بازار مفسرها و محدثها شد به خصوص که بنای‌ تفسیر را بر استفاده از حدیث گذاشته بودند خود این توجه سبب پیدایش‌ یک جریان انحرافی گردید ، جعل حدیث طبیعی است که وقتی تقاضای یک کالا خیلی زیاد شد و عرضه به قدر کافی نبود ، میدان برای کالای تقلبی هم باز می‌شود خدا رحمت کند مرحوم آیت الله بروجردی را که این نکته از یادگارهای ایشان است ایشان میفرمود : در آن ایام وضع اینطور بود که فی‌ المثل کسی از مدینه بلند میشد و به اقصی بلاد خراسان سفر میکرد آنجا میپرسیدند این کیست ؟ میگفتند از صحابه پیامبر است پیامبر را ملاقات‌ کرده همین یکی دو جمله کافی بود تا دهها هزار نفر دور این آدم را بگیرند و از او طلب حدیثی را بکنند که خودش از لبهای مبارک پیامبر شنیده است‌ خوب همه این صحابه هم که سالهای متوالی با پیامبر نبودند ، بلکه بسیاری‌ از آنها سال آخر عمر پیامبر مسلمان شده بودند و از پیامبر تنها چند حدیث‌ و یا چند قصه میدانستند ، ولی هجوم و اقبال مردم سبب میشد آنهائی که‌ ضعیف الایمان بودند کم کم از خودشان به جعل حدیث میپرداختند و از بازار گرم سوء استفاده میکردند [١] بجز این جریان انحرافی ، جریانهای فکری‌ دیگری نیز پیدا شدند از جمله اینکه در میان اقوامی که اسلام بمیان آنها راه یافته بود افرادی بودند وابسته به مذاهب دیگر اینها در مقابل هجوم‌ اسلام ، به دفاع از مذاهب خود برخاستند به دلیل آزادی ابراز افکار واندیشه ها در آن زمان [٢] انواع و اقسام مسائل - حتی آن دسته از مسائلی که در مخالفت صریح با اساس‌اندیشه‌های اسلامی

[١] البته این امر سوای تحریفاتی است که با قصد و غرض از طریق دستهای‌ پیدا و ناپیدای آنها که هدفشان نابودی اسلام بود ، صورت میگرفت . [٢] که بسیار به وضع کنونی ما شباهت داشت .