پیرامون انقلاب اسلامی - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٢٦
شما برسیم . ابتدا باید ببینیم که آیا مردم ایران که انقلاب کردهاند ، انقلاب اسلامی کردهاند یا انقلاب مطلق ؟ اگر انقلاب مطلق کردهاند خوب ، طبیعی است که بعد از انقلاب آنچیزی را هم که مردم میخواهند جمهوری مطلق است ، و اما اگر مردم ایران انقلاب اسلامی کردهاند ، در آن صورت میباید سؤال رفراندم هم درباره جمهوری اسلامی باشد بنابراین پاسخ سؤال شما بر میگردد به تعیین ماهیت انقلاب ایران از اینرو لازمست اول بطور مختصر تعریف سادهای از انقلاب بکنیم ، بعد نظریاتی را که از جنبه فلسفی درباره انقلاب مطرح است به اجمال بررسی کنیم و در آخر به تحلیل انقلاب ایران بپردازیم . دکتر سروش : میتوانم بپرسم که این نظر شما در مورد هر انقلاب صادق است یا نه ؟ یعنی اینکه اگر در جائی انقلابی رخ داد که بر آن نام دیگری غیر از انقلاب اسلامی بتوان گذاشت ، در آن صورت به نظر شما ، انقلابگران آنجا ، این حق را دارند که در مورد رفراندمی که میخواهند انجام دهند ، به همین طریق عمل کنند ؟
مسلمان چنین حقی دارند اگر انقلاب دیگری که اکثریت قاطع مردم در آن شرکت داشتهاند رنگ مخصوصی داشته باشد ، بدیهی است که مردم در همه پرسیای که میخواهند انجام بدهند - گواینکه جواب خود را به این همه پرسی ازقبل دادهاند - حق دارند سؤال خود را چنین مطرح کنند که : در انقلاب این چنین ما ، جمهوری اینچنین آری یا نه ؟ این امر اختصاص به اسلامی بودن انقلاب ندارد . و اما در مورد تعریف انقلاب ، چنین فکر میکنم که انقلاب عبارت است از یک عصیان و یک طغیان در یک جامعه علیه نظم