میکند . در همین زمان میتوان این حکم را با توجه به شرایط زمانه با صورت‌ اجرایی تازه ای ، بمرحله اجرا در آورد .
از اینگونه مثالها الی ماشاء الله داریم و تازه آن پیچ و لولائی که به‌ قوانین اسلام انعطاف میدهد تا بتواند خود را با شرایط نو تطبیق دهد ، بدون آنکه از اصول تخلف بشود منحصر به این موارد نیست من بعوض ورود به‌ جزئیات که به زمان زیادی نیاز دارد مثال دیگری برایتان میزنم تا موضع‌ روشنتر بشود .
اصلی در قرآن داریم راجع به مبادلات و کیفیت گردش ثروت در میان مردم‌ که باین تعبیر در قرآن بیان شده است : ²لا تاکلوا اموالکم بینکم بالباطل‌ [١] یعنی نقل و انتقال مملوکها نباید بصورت بیهوده انجام شود یعنی‌ اگر شما مال و ثروتی مشروع بدست آورده اید و خواستید آنرا بدیگری منتقل‌ کنید ، این نقل و انتقال باید بصورتی باشد که از نظر اجتماعی شکل مفیدی‌ داشته باشد و یکی از نیازهای اصیل زندگی افراد جامعه را رفع کند حالا فرض‌ کنید کسی بخواهد با پولی که در اثر تلاش شرافتمندانه بدست آورده کالایی‌ بی‌مصرف و بی فایده مثلا یک گونی مورچه مرده را بخرد ، آنهم برای آنکه‌ آنرا دور بریزد ، این معامله از نظر قرآن از اساس باطل است اما فرض‌ کنید زمانی بیاید که علم بتواند از مورچه مرده استفاده بکند در آنصورت‌ میبینیم که همین معامله که تا دیروز باطل و حرام بوده به معامله صحیحی‌ تبدیل میشود چرا ؟ باین دلیل که مجتهد فقیه واقعی ، مصداق حکم کلی آیه‌ لاتاکلوا را بطور صحیح در هر زمان تشخیص میدهد و بر اساس آن ، حکم به‌ وجوب شرعی معامله و یا عدم آن میدهد .
نظیر همین مسئله در مورد خرید و فروش خون پیش آمده

[١] مال یکدیگر را به نا حق صرف نکنید . ( سوره بقره - آیه ١٨٨ ) .