شدن موضوع می‌کند اینست که چرا روحانیت در ایران چنین قدرتی دارد ؟ در جزوه‌ای که چندی قبل منتشر شد [١] مقایسه‌ای کردم میان روحانیت تشیع و تسنن در آنجا گفته‌ام با اینکه میان روحانیون و علمای تسنن سخنان اصلاحی‌ بیشتر از علمای شیعه عنوان شده و طرحهای اصلاحی از جانب آنها بیشتر ارائه‌ شده است ، ولی آنها نتوانستند یک حرکت اصلاحی عمیق بوجود بیاورند بر عکس ، علمای شیعه با اینکه کمتر در این زمینه ها حرف زده‌اند در طول این‌ صد سال حرکتهائی را رهبری کرده اند که نظیر هیچکدامشان حتی در میان اهل‌ سنت وجود نداشته است تا چه رسد به روحانیت مسیحی و امثال اینها . . .
یک امریکائی که ظاهرا مسلمان شده است بنام حامد آلگار ، کتابی نوشته‌ بنام نقش روحانیت پیشرو در نهضت مشروطیت ایران که به فارسی هم ترجمه‌ شده است البته نگارش وقایع تاریخی در این کتاب از اول دوره قاجار آغاز شده در این کتاب بخوبی روشن شده است که در طول دویست و پنجاه سال دوره‌ قاجاریه ، علمای شیعه همواره ، درگیر مبارزه با سلاطین و در کار رهبری‌ نهضت‌های ضد سلاطین بوده اند این کتاب با اینکه نقطه ضعفهای کوچکی هم‌ دارد - و آنهم البته به دلیل آشنا نبودن به محیط ایران بوده است - ولی‌ در مجموع کتابی است که بیطرفانه و بیغرضانه نوشته شده و بخوبی این نکته‌ را آشکار می‌کند که روحانیت شیعه همواره در کنار مردم بوده و همواره بسود مردم قیام و حرکت میکرده است در همین نهضت ملی شدن نفت ایران که خود شاهد آن بودیم ، دیدیم که روحانیت به رهبری مرحوم آیت الله خوانساری و آیت الله کاشانی و همکاری فدائیان اسلام چه نقش عظیمی داشتند ، اگر قدرت و نفوذ

[١] نهضتهای اسلامی در صد ساله اخیر - استاد مطهری - انتشارات صدرا .