و تنها اندام ظاهریشان مشابه است . ملاک نوعیت در اینجا ، ابدا وجود ندارد . دکتر سروش : اینکه میفرمائید حتی افکار تابع نوع زندگی است منظور کدام دسته از افکار است آیا افکار علمی و فلسفی هم چنین هستند یا فقط افکاری که مربوط به روابط انسانها در اجتماع هستند اینگونه‌اند ؟

از نظر ما افکار اعتباری ، بدلیل اعتباری بودنشان تابع‌ اجتماع هستند یکی از مسائل بسیار اساسی که در فلسفه اسلامی شناخته شده و از مفاخر این فلسفه است ، فرق گذاشتن بین ادراکات اعتباری و ادراکات‌ حقیقی است و اینکه در ادراکات اعتباری استدلالهای منطقی برهان و امثال‌ اینها و حتی تعریف ، جاری نیست و آنها از اصول دیگری تبعیت میکنند و آنجا که فلاسفه اروپائی در مسئله تعریف گیر کرده و دچار یک سلسله‌ اشکالات شده‌اند ، در مسائل قرار دادی و اعتباری است ، نه در مسائل حقیقی‌ که البته جای بحث این مطلب اینجا نیست اما سؤال شما درباره این مکتب‌ بود سردمداران این مکتب ، همه افکار حتی مسائل ریاضی را هم تابع اجتماع‌ میدانند ولی البته بعدها ، دیگرانی که به اصطلاح ، اصطلاحاتی در این مکتب‌ کرده‌اند ، فرق گذاشته‌اند میان علومی که ما آنها را علوم حقیقی میگوئیم با علومی که ما آنها را علوم اعتباری مینامیم بنابراین اینکه این مکتب در این مورد چه اقتضا میکند یک مسئله اینست و اینکه پیشروان این مکتب در تاریخ چه گفته‌اند مسئله دیگر . دکتر سروش : اینجا چون مطلبی فرمودید که برای من حائز اهمیت بود ناچار سؤالی مطرح میکنم که متاسفانه تا حدی ما را از مطلب اصلی دور میکند و آن اینکه ، تفکیک ادراکات اعتباری از