عدل الهی - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٦

برای خودکشی ، عوامل متعددی ذکر شده است : جلب توجه ، شکست در عشق ، شکست در رقابتهای اجتماعی و اقتصادی ، فقر ، اعتیاد ، خفقان ، پوچ‌ پنداری زندگی و هستی . ولی علت العلل ، یک چیز است : بی ایمانی .
ویلیام جیمز در فصل اول کتاب خود که به نام " دین و روان " ترجمه‌ شده ، درباره یک نویسنده مادی به نام " مارک اورل " و هم درباره نیچه‌ و شوپنهاور می‌گوید : " کلمات " مارک اورل " تلخی ریشه‌دار غم و اندوه را نشان می‌دهد .
ناله‌های آ ن مانند ناله خوکی است که زیر تیغ سر می‌دهد . وضع روحی " نیچه " و " شوپنهاور " ، عبوسیها و کج خلقی ها در آنها دیده می‌شود که‌ آمیخته با دندان غروچه‌های تلخی می‌باشد . ناله‌های مرارت آمیز این دو نویسنده آلمانی آدمی را به یاد جیرجیرهای موشی می‌اندازد که مشغول جان‌ دادن است . در کلمات این دو نویسنده آن معنا و مفهوم تصفیه‌ای که مذهب‌ به سختیها و مشقتهای زندگی می‌دهد دیده نمی‌شود " [١] .
نیچه ، که ویلیام جیمز از او به عنوان یک بدبین نام می‌برد فلسفه‌ معروفی دارد مبنی بر " اصالت نیرومندی " ، می‌گوید : " باید رأفت و رقت قلب را دور انداخت . رأفت از عجز است .
فروتنی و فرمانبرداری فرومایگی است . حلم و حوصله و عفو و اغماض از بی‌ همتی و سستی است . . . نفس کشتن چرا ؟ باید نفس را پرورد . غیرپرستی‌ چیست ؟ خود را باید خواست و خود را باید پرستید و ضعیف و ناتوان را باید رها کرد تا از میان برود . . . " [٢] .
نیچه با چنین افکار و اندیشه‌هایی طبعا جهان را بر خویشتن بصورت یک‌ زندان ساخته بود . در اواخر عمر ثمره این اندیشه‌ها عائدش شد . در نامه‌ای که اواخر عمر به خواهرش نوشته می‌نویسد : " هر چه روزگار بر من می‌گذرد زندگانی بر من گرانتر می‌شود . سالهایی که‌ از بیماری در نهایت افسردگی و رنجوری بودم هرگز مانند حالت کنونی ، از غم پر ، و از امید تهی نبودم . چه شده است ؟ آن شده است که باید بشود .
اختلافاتی که با همه مردم داشتم اعتماد را به من از ایشان سلب کرده و طرفین می‌بینیم به اشتباه بوده‌ایم . خدایا من امروز چه تنها هستم ! یک تن‌ نیست که بتوانم با او بخندم و یک فنجان چای بنوشم . هیچکس نیست که‌ نوازش دوستانه بر من روا بدارد " [٣] .