« یصل الرجل بصلة ، و ینفق نفقة لله وحده لا شریک له ، فتکتب له سرا، ثم‌ یذکرها فتمحی فتکتب له علانیه ، ثم یذکرها فتمحی و تکتب له ریاء » [١] .
نگهداری عمل از خود عمل مشکل‌تر است . راوی گفت : نگهداری عمل یعنی چه‌ ؟ امام فرمود : یعنی انسان عملی برای خدای یکتا دور از چشم مردم انجام‌ می‌دهد و در نامه عمل او همینطور ثبت می‌شود ، بعد آن عمل را بازگو می‌کند ، آن عمل از صورت یک عمل سری محو می‌شود و به عنوان یک عمل علنی در نامه عمل او ثبت می‌گردد . بار دیگر آن عمل را بازگو می‌کند . در اینوقت‌ آن عمل از دیوان حسنات محو می‌شود و به عنوان یک عمل " ریائی " در دیوان سیئات او ثبت می‌گردد .

زیر صفر

تا اینجا سخن از مقبولیت و عدم مقبولیت طاعات و اعمال نیک و مثبت‌ غیر مسلمانان بود ، و به عبارت دیگر سخن درباره بالای صفر بود ، سخن در این بود که آیا کارهای خیر آنها ، آنها را بالا می‌برد یا خیر ؟ اکنون ببینیم تکلیف زیر صفر یعنی گناهان و اعمال شر غیر مسلمانان چه‌ می‌شود ؟ آیا همه آنها در این جهت یکسانند ؟ یا فرقی در کار است ؟ به‌ علاوه در زیر صفر یعنی در کارهای شر و پایین برنده ، آیا میان مسلمان و غیر مسلمان و همچنین میان شیعه و غیر شیعه فرق است یا نه ؟ آیا مسلمان و خصوصا مسلمان شیعه از نظر زیر صفر نوعی مصونیت دارد یا خیر ؟ ضمن مطالب گذشته معلوم شد که خداوند آنگاه بشر را معذب می‌کند که از روی تقصیر یعنی عالما عامدا مرتکب خلاف شود نه از روی قصور و دستنارسی .
قبلا آیه ای که اصولیون " قاعده قبح عقاب بلا بیان " را از آن استنباط می‌کنند ترجمه و تفسیر کردیم . اکنون برای اینکه وضع غیر مسلمانان را در زیر صفر روشن کنیم ، یعنی برای اینکه مجازاتها و کفرهای آنها را در کارهای شری که مرتکب می‌شوند بررسی کنیم نا چاریم مسأله دیگری که در معارف اسلامی مطرح است و ریشه‌اش در قرآن مجید است مطرح کنیم و آن ، مسأله " قصور " و " استضعاف " است . اینک بحث خود را تحت این‌ عنوان آغاز می‌کنیم .

[١] وسائل ، ج ١ ، ص . ٥٥