عدل الهی - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٧

رهبری ، پیمانی است الهی و ستمکاران را در آن نصیبی نیست : « لا ینال‌ عهدی الظالمین »[١] .
قرآن ، انسان اخلاقی را به عنوان " صاحب عدل " نام می‌برد . در چند جای قرآن که سخن از داوری و یا گواهی انسانهایی است که از نظر تربیتی و اخلاقی و روحی قابل اعتماد باشند ، آنها را به همین عنوان که گفتیم نام‌ می‌برد ، مثل اینکه می‌فرماید : « یحکم به ذوا عدل منکم » [٢] . یا می‌فرماید : « و اشهدوا ذوی عدل منکم »[٣] .
پس از ترجمه آثار یونانی در جهان اسلام ، این جمله افلاطون معروف شد که‌ " عدالت ، مادر همه فضائل اخلاقی است " ولی در حدود دو قرن پیش از آنکه سخن افلاطون در میان مسلمین شناخته بشود ، مسلمین از زبان قرآن این‌ سخن را شنیده بودند .
بیشترین آیات مربوط به عدل ، در باره عدل جمعی و گروهی است اعم از خانوادگی ، سیاسی ، قضائی ، اجتماعی . تا آنجا که این بنده به تقریب‌ بدست آورده در حدود ١٦ آیه در این زمینه است .
در قرآن ، از توحید گرفته تا معاد ، و از نبوت گرفته تا امامت و زعامت ، و از آرمانهای فردی گرفته تا هدفهای اجتماعی ، همه بر محور عدل‌ استوار شده است . عدل قرآن ، همدوش توحید ، رکن معاد ، هدف تشریع‌ نبوت ، فلسفه زعامت و امامت ، معیار کمال فرد ، و مقیاس سلامت اجتماع‌ است .
عدل قرآن ، آنجا که به توحید یا معاد مربوط می‌شود ، به نگرش انسان به‌ هستی و آفرینش ، شکل خاص می‌دهد ، و به عبارت دیگر ، نوعی " جهان بینی‌ " است ، آنجا که به نبوت و تشریع و قانون مربوط می‌شود ، یک " مقیاس‌ " و " معیار " قانون شناسی است ، و به عبارت دیگر جای پایی است‌ برای عقل که در ردیف کتاب و سنت قرار گیرد و جزء منابع فقه و استنباط بشمار آید ، آنجا که به امامت و رهبری مربوط می‌شود یک " شایستگی " است ، آنجا که پای اخلاق به میان می‌آید ، آرمانی انسانی است ، و آنجا که‌ به اجتماع کشیده می‌شود یک " مسؤولیت " است .
چگونه ممکن بود مسأله‌ای که در قرآن تا این پایه بدان اهمیت داده شده‌ که هم جهان‌بینی است ، و هم معیار شناخت قانون ، و هم ملاک شایستگی‌ زعامت و رهبری، و هم آرمانی انسانی ، و هم مسؤولیتی اجتماعی ، مسلمین با آن عنایت شدید و حساسیت