و ناخن هم فهم دارد و حتی سخن می‌گوید . در قیامت بر دهانها مهر زده‌ می‌شود و هر عضوی خودش کارهایی را که انجام داده است بازگو می‌کند .
از زبان پرسش نمی‌شود تا با دروغگویی پرده پوشی کند . هر عضوی در آنجا ناطق می‌گردد ، خودش کارهای خود را شرح می‌دهد .
قرآن کریم می‌فرماید : « الیوم نختم علی افواههم و تکلمنا ایدیهم و تشهد ارجلهم بما کانوا یکسبون »[١] .
" امروز بر دهانهایشان مهر می‌زنیم و دستهایشان با ما سخن می‌گویند و پاهایشان گواهی می‌دهند که چه انجام داده اند " .
در جای دیگر ، مکالمه و مشاجره انسانها را با اعضاء و جوارح خودشان ذکر می‌کند : « و قالوا لجلودهم لم شهدتم علینا ؟ قالوا انطقنا الله الذی انطق کل‌ شی‌ء »[٢] .
پس از بیان این مطلب که در قیامت گوش و چشم مجرمین و دیگر اندامهایشان علیه آنها گواهی می‌دهند ، مشاجره‌ای را که بین آنان در می‌گیرد چنین شرح می‌دهد : " و به پوستهای بدنشان می‌گویند چرا به ضرر ما شهادت دادید ؟ پاسخ‌ می‌دهند : خدا ما را ناطق ساخت ، خدایی که هر چیز را به سخن آورده است‌ " .
آری ، زندگی در جهان آخرت خالص است ، آمیخته به موت نیست ، از عنصر کهنگی و فرسودگی و مرگ و فنا در آنجا خبر و اثری نیست ، بر آن‌ جهان ، جاودانگی حکمفرماست .

. ٣ کشت و درو :

سومین تفاوت دنیا و آخرت این است که اینجا خانه کشت کردن و تخم‌ پاشیدن است و آنجا خانه بهره برداری و درو کردن . در آخرت ، عمل نیست‌ ، مقدمه نیست ، هر چه هست محصول و نتیجه است ، مانند روزی است که‌ نتیجه امتحانات دانش آموزان اعلام می‌گردد . اگر دانش آموزی در وقت‌ امتحان اعلام کند که به من مهلت درس خواندن بدهید و یا در وقت اعلام‌ نتیجه تقاضا کند که اکنون از

[١] یس / . ٦٥ [٢] فصلت / . ٢١