عدل الهی - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٩٦

قاصران و مستضعفان

علمای اسلام ، اصطلاحی دارند ، می‌گویند برخی از مردم " مستضعفین " و یا " مرجون لامر الله " می‌باشند . " مستضعفین " یعنی بیچارگان و دستنارسان ، " مرجون لامر الله " یعنی کسانی که درباره آنها باید گفت‌ کار اینها با خداست ، خداوند خودش به نحوی که حکمت و رحمتش ایجاب‌ می‌کند عمل خواهد کرد . هر دو اصطلاح از قرآن کریم اقتباس شده است . در سورش النساء ، آیه ٩٧ ، ٩٨ و ٩٩ چنین آمده است : « الذین توفاهم الملائکة ظالمی انفسهم قالوا فیم کنتم ؟ قالوا کنا مستضعفین فی الارض ، قالوا ا لم تکن ارض الله واسعة فتهاجروا فیها ؟ فاولئک مأویهم جهنم وسائت مصیرا ٠ الا المستضعفین من الرجال و النساء و الولدان لا یستطیعون حیلة و لا یهتدون سبیلا ٠ فاولئک عسی الله ان یعفو عنهم و کان الله عفوا غفورا ». در آیه اول ، جریان پرسش و پاسخ مأموران الهی با بعضی از مردم پس از مرگ آنها مطرح است . فرشتگان از آنها می‌پرسند شما در دنیا در چه وضعی‌ بسر می‌بردید ؟ آنها معتذر می‌شوند که ما مردمی بیچاره بودیم ، دستمان به‌ کسی و چیزی نمی‌رسید . فرشتگان می‌گویند شما مستضعف نیستید ، زیرا زمین‌ خدا فراخ بود و شما می‌توانستید از آنجا مهاجرت کرده به نقطه‌ای بروید که‌ همه جور امکان در آنجا بود ، پس شما مقصرید و مستوجب عذاب . در آیه دوم وضع برخی مردم را ذکر می‌کند که واقعا مستضعفند ، خواه مرد و یا زن و یا کودک . اینها کسانی هستند که دستشان به جایی نمی‌رسد و راه به‌ جایی نمی‌برند . در آیه سوم نوید می‌دهد و امیدوار می‌کند به اینکه خداوند کریم گروه دوم‌ را مورد عفو و مغفرت خود قرار دهد . حضرت استاد نا الاکرم علامه طباطبائی روحی فداه ، در تفسیر " المیزان‌ " ذیل همین آیات می‌فرمایند : " خداوند ، جهل به امر دین و هر ممنوعیت از اقامه شعائر دین را ظلم‌ شمرده است و عفو الهی شامل آن نمی‌شود ، اما مستضعفین که قدرت بر انتقال‌ و تغییر محیط