عدل الهی - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٦٧

زور می‌تواند بشر را وادار کند که به زبان از گفته خویش برگردد ولی فکر بشر هرگز تسلیم نمی‌شود مگر وقتی که با نیروی منطق و برهان مواجه گردد .
« قل هاتوا برهانکم ان کنتم صادقین »[١] .
" دلیل خویشتن را بیاورید اگر راستگو هستید " .
سومین مرحله تسلیم ، تسلیم قلب است . حقیقت ایمان تسلیم قلب است ، تسلیم زبان یا تسلیم فکر و عقل اگر با تسلیم قلب توأم نباشد ایمان نیست‌ . تسلیم قلب مساوی است با تسلیم سراسر وجود انسان و نفی هرگونه جحود و عناد .
ممکن است کسی در مقابل یک فکر ، حتی از لحاظ عقلی و منطقی تسلیم گردد ولی روحش تسلیم نگردد . آنجا که شخص از روی تعصب ، عناد و لجاج می‌ورزد و یا به خاطر منافع شخصی زیر بار حقیقت نمی‌رود ، فکر و عقل و اندیشه‌اش‌ تسلیم است اما روحش متمرد و طاغی و فاقد تسلیم است و به همین دلیل‌ فاقد ایمان است ، زیرا حقیقت ایمان همان تسلیم دل و جان است .
خدای متعال می‌فرماید : ²یا ایها الذین آمنوا ادخلوا فی السلم کافة و لا تتبعوا خطوات الشیطان‌ [٢] .
" ای کسانی که ایمان آورده‌اید ، در قلعه سلم داخل شوید و گامهای شیطان‌ را پیروی نکنید " .
یعنی روحتان با عقلتان جنگ نکند ، احساساتتان با ادراکاتتان ستیز ننماید .
داستان شیطان که در قرآن کریم آمده است نمونه‌ای از کفر قلب و تسلیم‌ عقل است . شیطان خدا را می‌شناخت ، به روز رستاخیز نیز اعتقاد داشت ، پیامبران و اوصیاء پیامبران را نیز کاملا می‌شناخت و به مقام آنها اعتراف‌ داشت ، در عین حال خدا او را کافر نامیده و درباره‌اش فرموده است : « و کان من الکافرین »[٣] .
" و از کافران بود " .