عدل الهی - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٤٨

آفریدن کشش و امتداد و بعد و حجم و تقدم و تأخر ، میان آفریدن جسم و آفریدن کشش و امتداد ، دوگانگی نیست .
قرآن کریم در اینجا تعبیر بسیار لطیفی دارد ، از زبان موسی بن عمران ( علیه السلام ) نقل می‌کند که وقتی فرعون از وی و برادرش هارون می‌پرسد که‌ پروردگار شما کیست ؟ موسی ( ع ) جواب می‌دهد : « ربنا الذی اعطی کل شی‌ء خلقه ثم هدی »[١] .
" پروردگار ما آن کسی است که به هر چیز ، آفرینش خاص آن چیز را داده است و سپس آن را به سوی هدف رهبری کرده است " .
نکته جالبی که مورد نظر است از کلمه " خلقه " استفاده می‌شود . از اضافه به ضمیر ، چنین استنباط می‌شود که هر چیز ، خلقت خاصی دارد که مال‌ خود او است ، یعنی هر چیز فقط گونه‌ای خاص از وجود را می‌تواند بپذیرد و بس ، و خدا همان خلقت خاص را به آن می‌دهد . نباید پنداشت که اشیاء ، طور دیگری بوده‌اند و خدا آنها را به این صورت که هستند در آورده است ، و یا لااقل امکان داشته که طور دیگر و خلقتی به گونه‌ای دیگر ، بهتر یا بدتر از اینکه دارند داشته باشند و خداوند این گونه بالخصوص را ، علی‌ رغم آن امکانات ، برگزیده است . حقیقت این است که جهان تنها به همین‌ جور که هست امکان وجود داشته است و هر جزء از اجزاء جهان نیز آفرینش‌ معینی درباره آن امکان داشته است و خدا همان آفرینش را به آن داده است‌ .
قرآن ، این مطلب را با یک تمثیل لطیف بسیار عالی بیان کرده است .
قرآن به آب باران که از بالا می‌ریزد و تدریجا سیل تشکیل می‌دهد و آب در بستر نهرها و جویها و رودخانه‌های مختلف قرار می‌گیرد مثل می‌زند ، می‌فرماید : « انزل من السماء ماء فسالت اودیة بقدرها »[٢] .
" خدا از آسمان آبی فرود آورد و هر رودخانه‌ای به قدر ظرفیت خودش‌ سیلان یافت " .
یعنی رحمت پروردگار ، هیچ موجود مستعدی را محروم نمی‌سازد ، ولی‌ استعداد و