عدل الهی - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٩٨
گناهکاران را بانگ میزنند که :
« و امتازوا الیوم ایها المجرمون »[١] .
" از مردم پاک جدا شوید ای ناپاکان " .
در آنجا پدر از پسر ، و پسر از پدر جدا میگردد ، هر کس جزای عمل خودش
را دریافت میکند .
« و لا تزر وازرش وزر اخری »[٢] .
" هیچکس بار دیگری و گناه دیگری را به دوش نمیگیرد " .
این تفاوت از اینجا پیدا شده که آخرت ، جهان فعلیت محض است و دنیا
جهان حرکت ، یعنی جهان آمیختگی استعداد با فعلیت . فعلیتهای محض از
یکدیگر تأثیر نمیپذیرند و با یکدیگر ترکیب نمیشوند ولی فعلیتهای آمیخته
تأثیر پذیرند و قابل ترکیب شدن هستند . از این رو در دنیا " جامعه "
به وجود میآید که نوعی ترکیب و وحدت انسانهاست ، و در آخرت " جامعه
" مفهوم ندارد ، در دنیا تأثیر و تأثر تدریجی و فعل و انفعال هست ولی
در آخرت نیست ، در دنیا اگر کسی با نیکوکاران بنشیند از مجالست با
آنان نیکی میپذیرد و اگر با بدان بنشیند گمراه میگردد . مولوی میگوید :
| میرود از سینهها در سینهها |
| از ره پنهان صلاح و کینهها |
| به عنبر فروشان اگر بگذری |
| شود جامه تو همه عنبری |
| اگر بگذری سوی انگشت گر |
| از او جز سیاهی نیابی دگر |
[١] یس / . ٥٩ [٢] انعام / ١٦٤ ، اسراء / ١٥ ، فاطر / ١٨ ، زمر / ٧ ، نجم / ٣٨.