ناصر خسرو شاعری است که بحقیقت می‌توان او را حکیم خواند . این شاعر از طرفی نکته سنج است و از نظر فکر و فلسفه فوق اینگونه اعتراضات بوده‌ است ، و از طرف دیگر عقائد مذهبی نیرومندی دارد و بر طبق معتقدات‌ مذهبی نیز نباید لب به اعتراض گشاید . در عین حال در دیوان او نیز اشعاری در این زمینه وجود دارد که یا باید آن را نوعی هزل و شوخی دانست‌ و یا " دلال عارف " . از آن جمله می‌گوید :

بار خدایا اگر ز روی خدایی

طینت انسان همه جمیل سرشتی

چهره رومی و صورت حبشی را

مایه خوبی چه بود و علت زشتی ؟

طلعت هند و روی ترک چرا شد

همچو دل دوزخی و روی بهشتی ؟

از چه سعید اوفتاد و از چه شقی شد

زاهد محرابی و کشیش کنشتی ؟

چیست خلاف اندر آفرینش عالم

چون همه را دایه و مشاطه تو گشتی ؟

گیرم دنیا ، ز بی محلی دنیا

بر گرهی خربط و خسیس بهشتی

نعمت منعم چراست دریا دریا ؟

محنت مفلس چراست کشتی کشتی ؟

ناصر خسرو قصیده طولانی و معروفی دارد که با این بیت آغاز می‌شود :

الهی طول و عرض عالمت را

توانی در دل موری کشیدن

در این قصیده می‌گوید :

همه جور من از بلغاریان است

کز آن آهم همی باید کشیدن

گنه بلغاریان را نیز هم نیست

بگویم گر تو بتوانی شنیدن

خدایا راست گویم فتنه از تو است

ولی از ترس نتوانم چغیدن

لب و دندان ترکان ختا را

نبایستی چنین خوب آفریدن

که از دست لب و دندان ایشان

به دندان دست و لب باید گزیدن

به آهو می‌کنی غوغا که بگریز

به تازی می‌زنی هی بر دویدن

برخی از صاحبنظران ، مدعی اند که این قصیده ، منحول است و از ناصر خسرو نیست .