عده در نهایت زشتی و یا بیمار تنی هستند . هر یک از این دو گروه در اقلیتند . گروهی که اکثریت را تشکیل می‌دهند مردمی هستند که از لحاظ سلامت و مرض و همچنین از لحاظ زیبایی و زشتی متوسطند ، نه سلامتی و اعتدال مزاج مطلق دارند و نه مانند ناقص الخلقه‌ها دچار نقص و بیماری‌ دائم می‌باشند ، نه زیبای زیبا هستند و نه زشت زشت .
از لحاظ روحی و معنوی نیز مردم همین طورند ، یک عده شیفته حقیقتند و یک عده دشمن سرسخت آن . گروه سوم متوسطین و اکثریت هستند که نه مانند گروه اول شیفته و عاشق حقیقتند و نه مانند گروه دوم دشمن و خصم حقیقت .
اینان مردمی هستند که به حقیقت نرسیده اند ولی اگر حقیقت به ایشان‌ ارائه گردد از پذیرش آن سرباز نمی‌زنند " .
به عبارت دیگر از نظر اسلامی و با دید فقهی ، آنها مسلمان نیستند ولی‌ از لحاظ حقیقت ، مسلم می‌باشند ، یعنی تسلیم حقیقتند و عناد با آن ندارند .
بوعلی پس از این تقسیم می‌گوید : و استوسع رحمة الله .
" رحمت الهی را وسیع بدان و آن را در انحصار یک عده معدود مشمار " [١] .
صدر المتألهین در مباحث خیر و شر " اسفار " از جمله اشکالات آنجا این مطلب را ذکر می‌کند که : " چگونه می‌گویید خیر بر شر غلبه دارد و حال آنکه وقتی که به انسان که‌ اشرف کائنات است نظر می‌افکنیم می‌بینیم اکثر انسانها از لحاظ عمل‌ گرفتار اعمال زشت ، و از لحاظ اعتقاد دچار عقاید باطله و جهل مرکب اند و اعمال زشت و اعتقادات باطله ، امر معاد آنها را ضایع ، و آنان را مستحق شقاوت می‌گرداند . پس عاقبت نوع انسان که ثمره و گل سر سبد هستی‌ است شقاوت و بدبختی است " .
صدر المتألهین در جواب این اشکال اشاره به سخن بوعلی می‌کند و می‌گوید : " مردم در آن جهان از نظر سلامت و سعادت مانند این جهان از نظر سلامتند . همانطوری که در این جهان سالم و سالم و زیبای زیبا و همچنین‌ بیمار بیمار و زشت زشت در اقلیتند ، و اکثریت با متوسطان است که سالم‌ نسبی می‌باشند ، در آن جهان نیز کملین که به تعبیر قرآن " السابقون " می‌باشند و همچنین اشقیا که به تعبیر قرآن " اصحاب الشمال " می‌باشند اندکند و غلبه با متوسطان است که قرآن کریم آنها را " اصحاب ایمان " می‌خواند " .

[١] " اشارات " اواخر نمط هفتم .