عدل الهی - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٦٥

سرمایه ای است که در گردش است و سودهایی که تولید می‌کند رهین جریان و گردش آن است . اگر جهان ، ثابت و لا یتغیر بود ، مانند سرمایه‌های راکد می‌شد که نه سودی تولید می‌کند و نه زیانی ببار می‌آورد .
سرمایه ای معین و مخصوص که در یک بازار به جریان می‌افتد ، گاهی سود می‌آورد و گاهی زیان می‌برد ، اما اگر مجموع سرمایه‌ها را در نظر بگیریم‌ دیگر زیانی وجود ندارد و جریان سرمایه‌ها حتما زاینده و فزاینده است .
در نظام جهان نیز بکار افتادن همه مواد جهان که به وسیله فرمول قابلیت‌ ماده و تضاد صور انجام می‌گیرد قطعا سودآور است و جهان را به سوی کمال‌ سوق می‌دهد . در منطق دیالکتیک ، " مسأله تضاد " با اهمیت فوق العاده‌ تلقی شده و مبنای جهان بینی دیالکتیکی قرار گرفته است . ولی خیلی قبل از ظهور این فلسفه ، فلاسفه و عرفای اسلام ، به اصل تضاد توجه کرده و نکات‌ جالبی در این زمینه بیان کرده اند ، و حتی از بعضی از منقولات حکمت‌ یونان بدست می‌آید که توجه به این اصل در میان فلاسفه یونان نیز سابقه‌ داشته است .
طنطاوی در تفسیر " الجواهر " [١] از سقراط نقل می‌کند که وی " اصل‌ تضاد " را به عنوان دلیلی برای اثبات زندگی پس از مرگ بکار می‌برده‌ است .
طنطاوی می‌نویسد : زمانی که می‌خواستند سقراط را اعدام کنند ، وی در لحظات آخر زندگی برای اثبات اینکه پس از مرگ زندگی دیگری وجود دارد چنین استدلال کرد : " ما می‌نگریم که در جهان همواره ضدها از یکدیگر متولد می‌شوند : زیبایی‌ از زشتی ، عدالت از ستمگری ، بیداری از خواب ، خواب از بیداری ، نیرومندی از ناتوانی و بالعکس . . . هر چیزی از ضد خودش پدید می‌آید . . . مرگ و زندگی و نیستی و هستی نیز مشمول همین قاعده کلی خواهند بود و به‌ این دلیل باید از مرگ ، یک زندگی دیگر بوجود آید و الا قاعده عمومی‌ طبیعت نقض می‌گردد " .
مولوی درباره پرورش اضداد در شکم یکدیگر ، می‌گوید :