عدل الهی - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٥٩

خود را ورزیده سازند . مولوی به دنبال اشعاری که نقل کردیم ، می‌گوید :

چون صفا بیند ، بلا شیرین شود

خوش شود دارو چو صحت بین شود

برد بیند خویش را در عین مات

پس بگوید اقتلونی یا ثقات

سعدی می‌گوید :

گوهر قیمتی از کام نهنگان آرند

آنکه او را غم جان است به دریا نرود

بلا و نعمت ، نسبی است

از این نکته نباید غفلت ورزید که مصائب ، وقتی نعمت هستند که انسان‌ از آنها بهره برداری کند و با صبر و استقامت و مواجهه با دشواریهایی که‌ مصائب تولید می‌کنند روح خود را کمال بخشد . اما اگر انسان در برابر سختیها فرار را انتخاب کند و ناله و شکوه سر دهد ، در این صورت بلا از برای او واقعا بلاست . حقیقت این است که نعمتهای دنیا نیز مانند مصائب ، ممکن است مایه‌ رقاء و سعادت باشد ، و ممکن است مایه بدبختی و بیچارگی گردد . نه فقر ، بدبختی مطلق است و نه ثروت خوشبختی مطلق . چه بسا فقرهایی که موجب‌ تربیت و تکمیل انسانها گردیده ، و چه بسا ثروتهایی که مایه بدبختی و نکبت قرار گرفته است . امنیت و نا امنی نیز چنین است . برخی از افراد یا ملتها در هنگام امنیت و رفاه ، به عیاشی و تن پروری می‌افتند و بالنتیجه در پرتگاه خواری و ذلت سقوط می‌کنند و بسیاری دیگر از ملتها از شلاق بدبختی و گرسنگی به جنبش در می‌آیند و به آقایی و عزت می‌رسند . سلامت و بیماری ، عزت و ذلت ، و سایر مواهب و مصائب طبیعی نیز مشمول‌ همین قانون است . نعمتها و همچنین شدائد و بلایا ، هم موهبت است ، زیرا از هر یک از آنها می‌توان بهره برداری های عالی کرد ، و نیز ممکن است بلا و بدبختی شمرده شوند ، زیرا ممکن است هر یک از آنها مایه بیچارگی و تنزل گردند . هم از راه فقر می‌توان به سعادت رسید و هم از راه ثروت ، و از هر دو راه نیز ممکن است آدمی به بدبختی برسد . علیهذا نعمت بودن نعمت ، بستگی دارد به نوع عکس العمل انسان در برابر آن نعمت ، که شاکر باشد یا کفور ، و همچنین نقمت بودن نقمت ، بستگی دارد به نوع عکس العمل انسان در برابر آن که صابر و خویشتندار باشد یا سست عنصر و