معین می‌کند ، نظام دیگری بر خصوص جهان طبیعت حاکم است که شرایط مادی و اعدادی بوجود آمدن یک پدیده را تعیین می‌نماید [١] . این نظام ، نظام‌ عرضی نامیده می‌شود و به موجب این نظام است که تاریخ جهان وضع قطعی و مشخصی پیدا می‌کند . هر حادثه در مکان و زمان خاصی پدید می‌آید ، و هر زمان‌ خاص و مکان خاص ، ظرف حوادث معینی می‌گردد .
ما معمولا وقتی یکی از پدیده‌ها را مورد سؤال و تردید قرار می‌دهیم فقط به‌ خود آن پدیده توجه می‌کنیم ، حساب نمی‌کنیم که آن پدیده در نظام هستی چه‌ جایی و چه وضعی دارد ؟ در حالی که هر پدیده‌ای خواه نیک باشد یا بد ، معلول یک سلسله علل مخصوص و وابسته به شرایط معینی است ، هیچوقت یک‌ حریق بدون ارتباط به عوامل و حوادث دیگر رخ نمی‌دهد و جلوگیری از وقوع آن‌ نیز جدا از یک سلسله علل و عوامل ، خواه مادی و خواه معنوی ، امکان پذیر نیست . هیچ حادثه‌ای در جهان ، " منفرد " و " مستقل " از سایر حوادث‌ نیست ، همه قسمتهای جهان با یکدیگر متصل و مرتبط است . این اتصال و ارتباط ، همه اجزاء جهان را شامل می‌گردد و یک پیوستگی عمومی و همه جانبه‌ را بوجود می‌آورد . اصل وابستگی اشیاء به یکدیگر ، و به عبارت دیگر اصل‌ وحدت واقعی جهان - وحدت اندام واری - اصلی است که حکمت الهی تکیه‌ فراوان بر آن دارد . اصل وابستگی اشیاء ، در حکمت الهی مفهوم جدی تری‌ پیدا می‌کند و آن مفهوم " تجزیه ناپذیری " جهان است . بعدا درباره این‌ اصل توضیح بیشتری خواهیم داد .
در فلسفه گفته می‌شود : " کل حادث مسبوق بمادش و مدش " یعنی هر پدیده‌ای در چهارچوب زمان خاص و مکان خاص واقع می‌شود . هر پدیده ، زمان‌ خاصی و مکان خاصی دارد . ممکن نیست که همه زمانها یا همه مکانها برای‌ یک حادثه ، بی تفاوت باشد .

[١] علل مادی و زمانی ، مثل علیت پدر و مادر برای فرزند ، و علیت آب‌ و هوا و حرارت برای گیاه . از نظر فلاسفه ، این گونه علیتها ، علیت‌ اعدادی است نه ایجادی . این علتها بوجود آورنده آن معلولات نیستند ، بلکه حکم مجرای عبور دارند و تنها زمینه بوجود آمدن و شرایط امکان وجود را از ناحیه خالق و فاعل ایجادی فراهم می‌کنند . فلاسفه ، این علل را که از لحاظ مرتبه وجود در عرض معلولات خود می‌باشند و احیانا معلولات در درجه‌ای عالی تر و کامل تر از علل خود قرار می‌گیرند هر چند از نظر زمان متأخر از علل خود می‌باشند " علل عرضی " و اما علل‌ موجده را که از نظر مرتبه وجود در درجه‌ای عالی تر قرار دارند و محیط و مسلط بر این عالمند " علل طولی " می‌نامند .