نظری به نظام اقتصادی اسلام - مطهری، مرتضی - الصفحة ٨١
خلاصه در اینجا موضوع عرضه و تقاضا را پیش میکشد و بالاخره میگوید : " بهای جوراب نه برحسب کار جوراب بافی که در کمترین مدت تولید مینماید ، و نه بر حسب کار جوراب بافی که در اکثر مدت تولید مینماید تعیین نمیگردد . . . بلکه به واسطه " کار متوسط " که از نظر کلیه اجتماع برای تولید آن کالا لازم میباشد تعیین میشود . این کار متوسط را در اصطلاح " کار اجتماعا لازم " مینامند " . آنگاه در آخر صفحه ٢٧ میگوید : " بنابر آنچه گذشت ، کار اجتماعا لازم ، به واسطه تکنیک متوسط اجتماع و چابکی متوسط و خبرگی متوسط کارگر و نیز شرایط متوسط کار تعیین میگردد ، ولی از طرف دیگر تکنیک اجتماع ، خبرگی کارگر و شرایط کار ، ثابت و بدون تغییر و در حال سکون نیستند . . . پس زمان " کار اجتماعا لازم " برای تولید یک کالای معین نیز به حسب این عوامل تغییر مییابد " . اولا اکر کار پایه ارزش است دلیل ندارد که کار شخصی پایه ارزش نباشد و کار اجتماعا لازم پایه ارزش باشد که خلاصهاش این است : " کارهای مختلف از [ نظر ] مقدار حجم و مقدار زمان که دارای ارزشهای مختلفی غیرمتناسب با حجم کار و زمان کار میباشند ، همه را با هم جمع کرده و بهای مجموع را بر آنها تقسیم کنیم . " اگر بگوئید هرج و مرجی که عرضه و تقاضا در اقتصاد مبادلهای ایجاد میکند سبب میشود که تناسب حجم کار و بهای آن بهم بخورد ، جواب میدهیم هرگز چنین نیست ، اینکه دو جفت جوراب متساوی از