نظری به نظام اقتصادی اسلام
 
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص

نظری به نظام اقتصادی اسلام - مطهری، مرتضی - الصفحة ١١٥

کلاسیک ، امثال آدام اسمیت و ریکاردو ، آن را ابراز داشتند و کارل‌ مارکس از آنها پیروی کرده است . ولی نظریه دوم یعنی نظریه ارزش اضافی‌ ظاهرا از ابتکارات خود کارل مارکس است ( هر چند می‌توان گفت که نظر دوم ، لازمه و نتیجه روشن نظر اول است ) . اما راجع به خود ارزش ، یعنی‌ راجع به منشأ ارزش : در باب ارزش ، چند جور می‌توان نظر داد : [١] الف . ارزش اشیاء ذاتی آنها است . بعضی امور ذاتا با ارزش‌اند ، و بعضی ذاتا بی‌ارزش . امور با ارزش نیز ذاتا با یکدیگر متفاوت‌اند .
ارزش اشیاء با ذات و ماهیت آنها مرتبط است .
این نظریه بالضروره باطل است ، زیرا ارزش اشیاء مربوط به اشیاء فی حد نفسها نیست نظیر وزن و حجم و صلابت ، مربوط است به اشیاء از آن نظر که‌ با انسان مرتبط می‌باشند . اگر انسان نباشد ، ارزش به معنی این که اشیاء قابل تقویم باشند نیز نیست .
ب . ارزش اشیاء صرفا قراردادی و اعتباری است . ارزش اشیاء به هیچ‌ نحو مربوط به یکی از صفات ذاتی اشیاء یا صفات عرضی و عارضی آنها از قبیل شکل و صورتی که بالطبع یا با عمل


[١] احتمالات باب ارزش : [١] ارزش اشیاء ، یک صفت ذاتی است . [٢] ارزش مربوط است به عمل و کاری که در ایجاد آنها صورت گرفته است‌ ( علت ) . [٣] مربوط است به اثری که بر اشیاء مترتب است ( معلول ) . [٤] مربوط است به اثر به علاوه در دسترس نبودن . [٥] صرفا قراردادی و اعتباری است ، و چون مکتب سوداگران به مبادله ، زیاد اهمیت می‌دادند تقریبا نظر آنها این بود که مبادله ، ایجاد ارزش‌ می‌کند . [٦] فیزیوکراتها گفتند مبادله موجد ارزش نیست بلکه طبیعت موجد ارزش‌ است .