نظری به نظام اقتصادی اسلام - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢١٩
نظر جلوی خریدار گرفته شود راه زندگی فروشنده به کلی مسدود میشود پس منفعت فروشنده ایجاب میکند که اباحه اقتضائی نسبت به خریدار هم باشد . ) ولی در فقه ما این مطلب به این صورت عنوان نشده است . اما اضطرارهایی که حتی خود مضطر هم احساس نمیکند که از طرف جامعه مضطر و بیچاره شده است و خیال میکند از قبیل نقصان عضوی در خلقت است ، که اصلا در فقه اسلامی تحت عنوان " اضطرار " نیامده است تا حکم آن معین شود ، ولی به حکم این که اسلام حقوق را محترم میشمارد و عدالت را لازم میداند و هرگونه ظلم و اجحاف و استثماری را حرام میشمارد باید گفت این گونه سوء استفادهها از بیچارگی مردم حرام است . یکی از چیزهایی که توازن و تعادل اجتماعی را به هم میزند وجود " باتلاقهای " اجتماعی است ، یعنی مواد تولیدی به گودالهای ویل بریزد . وجود کارخانههای اسلحه سازی در دنیا که در اثر رقابت زمامداران پیدا میشود از این قبیل است . باید به دست آورد که مثلا امریکا سالی چقدر ثروت عمومی را صرف ساختن اسلحه میکند و مقایسه شود با بهداشت . گاهی بیرون رفتن آن مواد از کشور برای خارجیها سبب این باتلاقها میگردد و گاهی وجود طبقات مفتخوار و مصارف غلط سبب میشود ، از آن جمله است وجود ارتشها و قوای انتظامی زائد و احیانا علیه مردم . مسلما اگر در جامعهای افراد آن جامعه بیش از حد معمول کار کنند ، مثلا پانزده ساعت و هجده ساعت کار کنند و معذلک نتوانند زندگی خود را تأمین کنند آن جامعه بیمار است . علت آن