نظری به نظام اقتصادی اسلام - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٢٢
مفیدتر و موافق سلیقهتر از لحاظ زیبایی و غیره ، یکمرتبه از ارزش میافتد
؟ خواه آن که کالای جدید از لحاظ جنس با کالای قدیم متفاوت باشد ، مانند
جوراب نخی و جوراب نایلون ، و یا در کالای جدید ، ابتکاری صورت گرفته
که او را مفیدتر کرده است ، مانند ابتکارهای گوناگونی که در لوازم صنعتی
از قبیل اتومبیل صورت میگیرد [١] .
پنجم : دونفر با هم و به اندازه هم ، کاری را صورت میدهند ، ولی یکی
از آنها به واسطه ابتکار ذاتی ، آن کار را به نحو احسن صورت میدهد و
کارش ارزش بیشتری پیدا میکند .
ششم : بسیاری از چیزها بدون آن که بشر کاری روی آنها صورت بدهد ارزش
و مالیت و قیمت دارند ، مانند ماهیها و چوبهای جنگلی و میوههای جنگلی و
دواهای صحرائی . قیمت آنها با زحمتی که برای تحت اختیار قرار دادن آنها
کشیده میشود متناسب نیست ، بلکه بعضی از آنها را زورمندها یا دولتها
تنها کاری که کردهاند این است که مانع استفاده عموم شدهاند .
هفتم : گاهی برای دو محصول طبیعی مثل جو و گندم ، به اندازه هم انرژی
صرف میشود و معذلک ارزش آنها با هم متفاوت
[١] همچنین یک اتومبیل به صرف این که چند ماه کارکرد و از دست اول بودن خارج شد ، در حدود ربع و یا ثلث قیمتش کاهش مییابد ، در صورتی که از مقدار کار مجسم هرگز به آن اندازه کاسته نشده است . به عبارت دیگر یک صدم آن هم استهلاک نشده است . چرا ؟ چون دست اول بودن و بکر بودن ، برای روح متجمل و خودپرست بشر ارزش خاصی دارد .