نظری به نظام اقتصادی اسلام - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٣٩
او انتزاع و به اجتماع سپرده شود ؟ ! جوابی ندارد ، اما مطابق این
سوسیالیسم ، علتش این است که ماشین تعلق به اجتماع دارد و از اول ، فرد
نمیتواند مالک آن بشود . به علاوه ، چنان که قبلا گفتیم و بعدا نیز توضیح
خواهیم داد ، سوسیالیسم مارکس ، بیش از آن که سرمایهداری را ظالمانه
جلوه دهد ، عادلانه جلوه میدهد .
و اما قسمت دوم : این مطلب که اشیاء فقط آن اندازه میتوانند کار
ایجاد کنند که کار صرف آنها شده است ، اگر کار صرف شده را اعم بگیریم
، یک مطلب فلسفی است و با قانون لا وازیه ارتباط پیدا میکند که میگوید
: " هیچ چیز ، موجود و هیچ چیز ، معدوم نمیشود . موجود شدنها و معدوم
شدنها عبارت است از ترکیب و تجزیه ، و مجموع ماده و انرژی ، یک مقدار
ثابتی دارد " ولی از طرفی اصل لاوازیه حداکثر این است که در مورد طبیعت
مرده صادق باشد نه طبیعت زنده . ما در مقاله " اصالت روح " [١]
درباره این مطلب بحث مختصری کردهایم و مطلبی هم از کتاب " مقدمهای بر
فلسفه " تألیف " ازوالد کولیه " نقل کردهایم . از طرف دیگر ، این
قاعده بر فرض صحت ، مربوط به مطلق کاری است که در طبیعت ، در ایجاد
اشیاء صرف میشود ، مثلا پولاد که بوجود میآید ، سالها بلکه قرنها کار در
طبیعت صورت میگیرد تا پولاد بوجود میآید ، والبته مقدار کاری که انسان
برای استخراج و تصفیه و ذوب و غیره میکند ، نسبت به مقدار کاری که در
طبیعت روی پولاد صورت گرفته ناچیز است . [ بر فرض صحت این قاعده ]
مجموع کاری که پولاد انجام میدهد
[١] [ در جلد اول کتاب " مقالات فلسفی " ] .