نظری به نظام اقتصادی اسلام - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧١
کار در افزایش بها دخالت دارد ، ولی همه این بیانات میرساند که کار
یکی از عوامل ارزش است ، وجود سایر عوامل را نفی نمیکند . کار نیز
مانند سایر عوامل ، در شرایط مساوی ، موجب افزایش بها است . و رابعا
گاهی علت افزایش بهای یک کالا ، مثل اتومبیل ، ابتکار عالیتری است که
در آن به کار رفته . از دو مهندس مدلساز ممکن است یکی بیشتر فکر کند و
نیروی مغزی مصرف کند ، ولی دیگری به واسطه هوش سرشار ، ابتکار عالیتری
به خرج میدهد . خامسا کارهای هنری عموما به ابتکار و ذوق شخصی و حسن
سلیقه وابسته است نه به مصرف انرژی بیشتر . اثر یک نفر مبتکر ، خواه
اثر تألیفی یا نقاشی یا مجسمه سازی یا بنایی ، ارزش زیادتر پیدا میکند
نه به واسطه کار زیادتر [١] .
در ص ٢١ تحت عنوان " کار ، اساس ارزش است " میگوید :
" آنچه را که قبلا گفتهایم خلاصه میکنیم :
. ١ کلیه محصولاتی که به واسطه کار اجتماعی در رژیم مبادلهای ایجاد
میشوند ، نام کالا به آنها اطلاق میگردد . ( اولا کلمه کالا اختصاص ندارد به
رژیم مبادلهای ، ثانیا گفتیم که بعضی کالاها در طبیعت بدون دخالت انسان
صورت کالایی دارند ) . برای این که کالا بتواند در بازار قابلیت مبادله
را پیدا کند ، باید قادر به مرتفع ساختن پارهای احتیاجات باشد یا به
اصطلاح علم اقتصاد باید دارای ارزش استعمال باشد . . ٢ هر کالا - در رژیم مبادلهای - در بازار با یک مقدار معین
[١] رجوع شود به پاورقی شماره ٣ ص ٧٤ و پاورقی ص . ٧٦