نظری به نظام اقتصادی اسلام - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٧
نظر میگیریم . یک بشقاب معمولی البته ارزانتر از یک کلاه است . فرض کنیم بهای یک بشقاب چهار مرتبه کمتر از بهای یک کلاه باشد ، آیا از این جا میتوانیم چنین نتیجهای بگیریم که چون دوام بشقاب چهار برابر کمتر از دوام کلاه است ، بدین جهت قیمت آن چهار برابر کمتر است ؟ البته نه ، زیرا یک بشقاب ، مخصوصا اگر فلزی باشد ، سالهای زیاد دوام میکند ، در صورتی که عمر یک کلاه بیش از دو سه زمستان نیست . پس به تحقیق میتوانیم بگوییم که مدت استعمال یک جنس ، عامل مهم تعیین بهای آن نیست " . حداکثر بیان فوق این است که جنس و فرم ، همیشه یگانه عامل تعیین کننده بها نیست ، اما با این که یکی از عوامل ارزش باشد منافات ندارد ، بلکه در بعضی اجناس از قبیل جواهرات ، میتوان گفت یگانه عامل ، جنس است . ثانیا در بیان فوق ، اختلاف جنس فقط از لحاظ دوام در نظر گرفته شده و به " مدت استعمال " استناد شده ، اما باید دانست اختلاف جنس تنها از لحاظ دوام نیست ، ظرافت و شفافیت و یا بعضی خواص طبیعی نیز ممکن است دخالت داشته باشد . و اما فرم مربوط است به کیفیت و شکل مصنوعی ، و مربوط است به ابتکار نه کار . سپس در ص ١٥ میگوید : " شاید بهای کلاه از بهای بشقاب بیشتر است ، برای این که معمولا کلاه مفیدتر از بشقاب است ، زیرا در موقع اضطرار ممکن است از بشقاب صرف نظر کرد و از دیک غذا خورد ، یا یک بشقاب از همسایه به عاریه گرفت ، ولی کلاه را به آسانی عاریه نمیدهند و در یخبندان زمستان و برف و بوران ، بی کلاه