نظری به نظام اقتصادی اسلام - مطهری، مرتضی - الصفحة ٨٠
- یعنی حرکت از لحاظ طی مسافت نه از لحاظ صرف انرژی - کافی است ، ولی از لحاظ تعیین مقدار صرف انرژی کافی نیست . ثانیا اگر دو کارگر را در نظر بگیریم که یکی به واسطه عدم مهارت ، انرژی بیشتر خواه در زمان بیشتر و یا در زمانهای مساوی ولی با صرف انرژی بیشتر ، چنان که قبلا امکان آن را یادآوری کردیم صرف کند ، و یکی کمتر ، ولی محصول کار آنها از لحاظ ارزش استعمال مساوی باشد ، مثلا بالاخره هر کدام یک جفت جوراب بافته باشند ، لازم میآید که ارزش کار آن کس که انرژی بیشتر صرف کرده ، بیشتر باشد و حال آن که بالضروره چنین نیست . از مطالعه کتاب [ مذکور ] ص ٢٥ برمیآید که متوجه یکی از دو شق اشکال دوم شدهاند ، یعنی این که ممکن است دو کارگر ، یک نوع محصول تحویل اجتماع دهند ، مثلا هر کدام یک جفت جوراب ، ولی یکی با صرف انرژی بیشتر در زمان بیشتر و یکی با صرف انرژی کمتر در زمان کمتر ، پس چرا ارزش آنها مساوی نیست ؟ اما اشکال را به این صورت طرح نمیکند ، رندانه از صورت اشکال خارج کرده به شکل دیگر طرح میکند ، میگوید : " اگر سه نفر ، سه جفت جوراب ببافند ، یکی در شش ساعت ، دیگری در چهار ساعت ، و سومی در دو ساعت ، اگر بهای ساعت کار ، دو ریال باشد ، آیا میتوانیم چنین نتیجه بگیریم که حتما جوراب باف اولی یک جفت جوراب خود را به دوازده ریال ، دومی به هشت ریال ، سومی به چهار ریال خواهد فروخت ؟ البته خیر ، زیرا اگر جوراب باف اولی موفق شود یک جفت جوراب خود را به دوازده ریال بفروشد ، دو جوراب باف دیگر هرگز حاضر نخواهند شد . . . " .