خود را به قیمت بیشتری به فروش برساند ؟ به واسطه این که ممکن است‌ زمینی که جو تولید می‌کند ، گندم تولید نمی‌کند ، یا زمانی که در آن زمان‌ باید به کشت گندم بپردازد و آب مصرف کند و یا محصول را بردارد ، غیر از زمان گندم است ، یعنی زمان بیکاری قهری او از این لحاظ است ، یا مثلا همان کشاورز در روزهای برف زمستان ، و یا در شبها ، وقت خود را صرف‌ نخریسی می‌کند ، در صورتی که ساعت کارش در صحرا و روی زمین زراعتی ، مثلا ده ریال قیمت دارد و ساعت کارش در خانه به عنوان نخریسی یک ریال‌ بیشتر قیمت ندارد . پس کار مجرد ، یعنی " صرف انرژی " تعیین کننده‌ واقعی ارزش نیست ، مفید بودن نیز عامل خاصی است . در ص ٢٥ تحت عنوان " کار شخصی و کار اجتماعا لازم " می‌نویسد : " گفتیم که ارزش یک کالا به واسطه کار مجرد تعیین می‌گردد ، ولی اگر ما بخواهیم اشکال مختلف کار را بدون دخالت خصوصیات ظاهری آنها با هم‌ بسنجیم ، واحدی که با آن بتوانیم مقدار کار مصرف شده برای تولید کالا را اندازه بگیریم لازم است . واحد اندازه کار " زمان " است " . این مسئله نیز مهم است که واحد مقیاس کار که ملاک ارزش است چیست ؟ فرض این است که کار یعنی صرف انرژی . ناچار باید بگوییم انرژی را باید اندازه گیری کنیم . اولا برای ما انرژی قابل اندازه گیری نیست . ثانیا ممکن است دونفر ، محصول واحدی ایجاد کنند و آن که قویتر است ، انرژی‌ کمتر ، و آن که ضعیفتر است انرژی بیشتری صرف کند و محصول انرژی ، مساوی‌