نظری به نظام اقتصادی اسلام
 
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص

نظری به نظام اقتصادی اسلام - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٧٢

جواب دلیل اول واضح است ، آنچه ظلم و خلاف عدالت است این است که‌ شخصی محصول کار دیگری ، را مصرف کند و او را محروم سازد ، یا قانون ، شخصی را علی رغم اراده خودش محروم کند و مال شخصی او را به دیگری بدهد ، اما در صورتی که خود شخص به اراده خود ، مال خود را به کسی ببخشد و یا آن که در صورت مردن و غیرقابل استفاده کردن او ، مال او را قانون بر اساس مصالحی به شخص خاصی ببخشد ، تجاوز در حق متوفی نیست . و اما از نظر سایر افراد اجتماع ، می‌توان ادعا کرد که ترجیح بلا مرجح است ، و به‌ عبارت دیگر ضد مساوات است ، و به عبارت دیگر ضد عدالت به معنی‌ مساوات است [١] ، یعنی خروج از مساوات در شرایط متساوی است ، در صورتی که در اینجا شرایط متساوی نیست . مصالح ارث از قبیل تشویق زندگان‌ به عمل ، و تحکیم روابط ارحام و سبب ( زوجیت ) سبب می‌شود که این قانون‌ وضع و تشریع شود . قانون اینچنانی به نفع عموم است و از این جهت که‌ کاری به نفع عموم شده ، مثل این است که عین مال به عموم مردم داده شود .
قطع رابطه کار و مالکیت را همه جا نمی‌توان منکر شد . در بعضی جاها مثل‌ هبه و وصیت و صلح و وقف و ابراء ، لازمه مالکیت و ارضاء حوائج روحی‌ مالک ، سبب می‌شود که حق بخشش وجود و کرم را از او سلب نکنیم .
استدلالی که ارسطو بر حسن مالکیت فردی کرده است این است که مالکیت‌ اشتراکی موضوع جود و بذل و


[١] خلاصه اینکه اگر عدالت را به معنی مساوات علی الاطلاق در تقسیم‌ بهره‌ها با قطع نظر از استحقاق و لیاقت و شخصیت فردی در نظر بگیریم ، خلاف عدالت است ، اما عدالت ، اینگونه مساوات نیست ، اینگونه‌ مساوات ظلم است .