است . اگر گفته شود به حکم قانون طبیعی " تلاش کمتر برای سود بیشتر " محال است که بشر با توجه به این که از دو کار یکی از آنها سود بیشتری‌ دارد ، انرژی خود را صرف کار کم سودتر بکند ، چگونه ممکن است به تولید جو در مثال بالا بپردازد ؟ جواب این است : این در صورتی است که شرایط از هر جهت برای هر دو کار مساوی باشد . ولی گاهی به واسطه شرایط از هر جهت برای هر دو کار مساوی باشد . ولی گاهی به واسطه شرایط مکانی یا زمانی ، در جایی یا زمانی که می‌شود به تولید محصول کم سودتر پرداخت ، به‌ محصول پرسودتر نمی‌توان پرداخت . مثلا ممکن است زمین مساعد برای گندم‌ کاری یا چغندرکاری نباشد ، یا آب لازم که از کوهستان ، رایگان می‌آید ، برای محصول پرسود کافی نباشد ، و یا آن که زمانی را که کشاورز صرف تولید محصول کم سود می‌کند ، مساعد برای تولید محصول پرسود نیست ، محصول پرسود ، از لحاظ زمانی و مکانی محدود می‌گردد به حد معین ، ناچار کشاورز در خارج‌ از آن حدود به کار دیگر می‌پردازد . حتی دیده می‌شود که یک کشاورز در شبهای بلند زمستان وقت خود را صرف نخریسی که از عهده یک پیرزن مفلوک‌ نیز می‌آید و برای آن کشاورز ممکن است ساعتی یک ریال مثلا بیشتر ارزش‌ نداشته باشد می‌کند در صورتی که کار او در روز در صحرا اقلا ساعتی ده ریال‌ ارزش دارد . چرا ؟ چون در شب و در زیر کرسی ، کار تولیدی دیگری‌ نمی‌تواند انجام دهد . هشتم : دلیل دیگر براین که ارزش مربوط است به اثر کار ، یعنی قابلیت‌ استفاده نه مقدار صرف کار ، این است که ممکن است شخصی به واسطه وضع‌ خاص ، برای کار کوچکی مجبور باشد انرژی زیاد مصرف کند ، ولی چون اثر کارش زیاد نیست کارش ارزش