قطعی و تخلف ناپذیر است ، و اگر این مطلب درست باشد که کار موجد ارزش است و ارزش صد در صد ، بستگی دارد با مقدار کار ، محال و ممتنع‌ است که تعادل میان روابط تولید یا مقادیر کارها بهم بخورد .
دوم این که کار ، علت و ایجاد کننده ارزش است نه این که مساوی با ارزش است [١] ، آن هم یکی از علل ایجاد ارزش است نه علت منحصره ، یعنی کار سبب می‌شود که شی‌ء ، مفید و رافع احتیاج بشود و به حالتی درآید که مفید به حال بشر باشد ، و اگر شی‌ء فی حد ذاته چنین بود ، یا این که‌ بشر قادر بود با خواندن یک ورد ، شیئی را به آن حالت درآورد ، باز آن‌ شی‌ء دارای ارزش می‌شد به شرط آن که به شکلی باشد که در دسترس همه نباشد و قابلیت اختصاص و انحصار داشته باشد . و اما علت این که چیزی که کار بیشتری روی آن صورت گرفته ، ارزش بیشتری دارد از چیز دیگری که کار کمتری روی آن صورت گرفته ، با آن که هر دو مفید و مورد احتیاج ، و به‌ یک اندازه در دسترس می‌باشند ، این است که آن چیزی که کار بیشتری لازم‌ دارد ، مثل چرخ خیاطی ، بالقوه از چیزی که کار کمتری لازم دارد ، مثل قیچی‌ ، کمیاب تر است ، زیرا فرض این است که این دو را کار بشر دارای ارزش‌ می‌کند ، یعنی آنها را به حالت مفید درمی آورد ، ولی از طرف دیگر بشر تابع قانون اخف و اسهل است ، همیشه به

[١] به عبارت دیگر ، ارزش هر شی‌ء از اثری است که بر آن شی‌ء مترتب‌ می‌شود نه از علتی که آن را ایجاد کرده است ، خواه آن علت کار باشد یا غیر آن . البته اثر داشتن به تنهایی علت ارزش نیست ، ندرت و تحت‌ انحصار بودن نیز ، هم در اصل ارزش هم در درجه ارزش دخیل است .