نظری به نظام اقتصادی اسلام - مطهری، مرتضی - الصفحة ١١٨
میباشند ، مثل نان و آب ، قیمت کمتری دارند ، اما بعضی چیزهای دیگر با
این که از تجملات زندگی است و چندان مورد احتیاج نیست صدها برابر نان
قیمت دارد ، مانند عطر و لوازم تجمل زنانه .
د . منشأ ارزش ، مفید و مورد احتیاج بودن است ، به علاوه در دسترس
نبودن . ( در دسترس نبودن ، همان ندرت یا قابلیت انحصار است که قبلا
درباره آنها و تفاوت میان آنها بحث کردیم ) ، به عبارت دیگر : عرضه و
تقاضا . این همان است که قبلا از آن یاد کردیم ، و از " اصول علم اقتصاد
" نوشین نیز نقل و از زبان خود آنها انتقاد کردیم . حاصل انتقاد آنها
این است [١] که اگر مطلب از این قرار است باید هر دو کالایی که به
یک اندازه مورد احتیاج است و تقاضا دارد و به یک اندازه در دسترس
است و به بازار عرضه شده است دارای یک قیمت باشد . مثلا در هر خانهای
هم قیچی لازم است و هم چرخ خیاطی ، پس تقاضای هر دو مساوی است ، بلکه
تقاضای قیچی بیشتر است ، و در بازار این هر دو به حد و فور پیدا میشود ،
پس باید قیمت این دو مساوی باشد ، و حال آن که این طور نیست . علت
تفاوت قیمت چرخ خیاطی و قیچی ، تفاوت مقدار کاری است که روی آنها
صورت گرفته است . پس ارزش و بها ، تابع عرضه و تقاضا نیست . به علاوه
ما میبینیم که ارزش و بها بر عرضه و تقاضا تأثیر دارد ، اگر قیمت یک
چیز زیاد باشد ، سبب افزایش عرضه و کاهش تقاضا میگردد ، و اگر به عکس
، ارزش پایین باشد ، از عرضه میکاهد و بر تقاضا میافزاید ، و چیزی که
عرضه و تقاضا را تحت تأثیر قرار میدهد چگونه میتوان گفت معلول آن است
؟
[١] لیکن بعدا این انتقاد رد خواهد شد .