برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٠٩ - نقش اسلام در احياى ارزش مقام زن

و مهربان است» (ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ عَمِلُوا السُّوءَ بِجَهالَةٍ ثُمَّ تابُوا مِنْ بَعْدِ ذلِكَ وَ أَصْلَحُوا إِنَّ رَبَّكَ مِنْ بَعْدِها لَغَفُورٌ رَحِيمٌ).

قابل توجه اين كه علت ارتكاب گناه را «جهالت» مى‌شمرد، چرا كه اين گونه افرادند كه پس از آگاهى به راه حق باز مى‌گردند.

ديگر اين كه: مسأله توبه را به توبه قلبى و ندامت درونى محدود نمى‌كند، بلكه اصلاح و جبران را مكمل توبه مى‌شمارد، تا اين فكر غلط را از مغز خود بيرون كنيم كه هزاران گناه را با يك جمله «استغفر اللّه» مى‌توان جبران كرد.

(آيه ١٢٠)- ابراهيم به تنهايى يك امت بود! گفتيم اين سوره، سوره بيان نعمتهاست و هدف از آن تحريك حس شكرگزارى انسانهاست، به گونه‌اى كه آنها را به شناخت بخشنده اين همه نعمت برانگيزد.

در اين آيه سخن از يك مصداق كامل بنده شكرگزار خدا، يعنى «ابراهيم» قهرمان توحيد، به ميان آمده كه مخصوصا از اين نظر نيز براى مسلمانها عموما و عربها خصوصا الهام آفرين است كه او را پيشوا و مقتداى نخستين خود مى‌دانند.

از ميان صفات برجسته اين مرد بزرگ به پنج صفت اشاره شده است.

١- در آغاز مى‌گويد «ابراهيم خود امتى بود» (إِنَّ إِبْراهِيمَ كانَ أُمَّةً).

آرى! ابراهيم يك امت بود، يك پيشواى بزرگ بود، يك مرد امت ساز بود، و در آن روز كه در محيط اجتماعيش كسى دم از توحيد نمى‌زد او منادى بزرگ توحيد بود.

٢- وصف ديگر او (ابراهيم) اين بود كه «بنده مطيع خدا بود» (قانِتاً لِلَّهِ).

٣- «او همواره در خط مستقيم اللّه و طريق حق، گام مى‌سپرد» (حَنِيفاً).

٤- «او هرگز از مشركان نبود» و تمام زندگى و فكر و زواياى قلبش را تنها نور «اللّه» پر كرده بوده‌ (وَ لَمْ يَكُ مِنَ الْمُشْرِكِينَ).

(آيه ١٢١)- پنجم: و به دنبال اين ويژگيها سر انجام او مردى بود كه: «همه نعمتهاى خدا را شكرگزارى مى‌كرد» (شاكِراً لِأَنْعُمِهِ).

و پس از بيان اين اوصاف پنج‌گانه به بيان پنج نتيجه مهم اين صفات پرداخته‌