برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٦ - «اصحاب اعراف» چه كسانى هستند؟

نه آن چنان از اعمال خود راضى باشيد كه گمان كنيد هيچ نقطه تاريكى در زندگى شما نيست كه اين خود عامل عقبگرد و سقوط است، و نه آن چنان مأيوس باشيد كه خود را شايسته عفو خدا و اجابت دعا ندانيد، بلكه با دو بال «بيم» و «اميد» به سوى او پرواز كنيد، اميد به رحمتش و بيم از مسؤوليتها و لغزشهاى خود.

و در پايان آيه براى تأكيد بيشتر روى اسباب اميدوارى به رحمت خدا، مى‌گويد: «رحمت خدا به نيكوكاران نزديك است» (إِنَّ رَحْمَتَ اللَّهِ قَرِيبٌ مِنَ الْمُحْسِنِينَ).

در اين دو آيه اشاره به پنج قسمت از شرايط قبولى دعا شده است: نخست اين كه از روى تضرع و در پنهانى باشد، ديگر اين كه از حدّ اعتدال تجاوز نكند، سوم اين كه با توليد فساد و تبهكارى همراه نگردد، چهارم اين كه توأم با بيم و اميد متوازن باشد، پنجم اين كه با نيكوكارى توأم گردد.

(آيه ٥٧)- در آيات گذشته اشاره‌هاى مكرر به مسأله «مبدء» يعنى توحيد و شناسايى پروردگار از روى اسرار جهان آفرينش شد، و در اين آيه اشاره به مسأله «معاد» و رستاخيز مى‌شود، تا اين دو بحث يكديگر را تكميل كنند، و اين سيره قرآن است كه در بسيارى از موارد «مبدء» و «معاد» را با هم قرين مى‌سازد، نخست مى‌گويد: «او كسى است كه بادها را پيشاپيش باران رحمتش همچون بشارت دهنده‌اى (كه از قدوم مسافر عزيزى خبر مى‌دهد) مى‌فرستد» (وَ هُوَ الَّذِي يُرْسِلُ الرِّياحَ بُشْراً بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهِ).

«بادهايى كه از اقيانوسها برخاسته و ابرهاى سنگين بار و پر آب را با خود حمل مى‌كند» (حَتَّى إِذا أَقَلَّتْ سَحاباً ثِقالًا).

«در اين موقع آنها را به سوى سرزمينهاى مرده و خشك و سوزان مى‌رانيم» و مأموريت آبيارى اين تشنگان را به عهده آنها مى‌نهيم‌ (سُقْناهُ لِبَلَدٍ مَيِّتٍ).

«و به وسيله آن، آب حيات بخش را در همه جا فرو مى‌فرستيم» (فَأَنْزَلْنا بِهِ الْماءَ). «سپس به كمك اين آب انواع ميوه‌ها را از خاك تيره بيرون مى‌آوريم»