برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٧٢ - منظور از سجده موجودات چيست؟

هستى است، قرار داد؟

سپس از راه ديگرى بطلان عقيده مشركان را مؤكدتر مى‌سازد و مى‌گويد: «آيا آنها همتايانى براى خدا قرار دادند به خاطر اين كه آنان همانند خدا آفرينشى داشتند، و اين آفرينشها بر آنها مشتبه شده است» (أَمْ جَعَلُوا لِلَّهِ شُرَكاءَ خَلَقُوا كَخَلْقِهِ فَتَشابَهَ الْخَلْقُ عَلَيْهِمْ).

در حالى كه بت پرستان نيز چنين عقيده‌اى در باره بتها ندارند، آنها نيز خدا را خالق همه چيز مى‌دانند و عالم خلقت را دربست مربوط به او مى‌شمارند.

و لذا بلافاصله مى‌فرمايد: «بگو: خدا خالق همه چيز است و اوست يگانه و پيروز» (قُلِ اللَّهُ خالِقُ كُلِّ شَيْ‌ءٍ وَ هُوَ الْواحِدُ الْقَهَّارُ).

از آيه فوق استفاده مى‌شود كه خلقت يك امر دائمى است و فيض هستى بطور دائم از طرف خدا صادر مى‌شود و هر موجودى لحظه به لحظه از ذات پاكش هستى مى‌گيرد، بنابراين برنامه آفرينش و تدبير عالم هستى همچون آغاز خلقت همه به دست خداست.

(آيه ١٧)- ترسيم دقيقى از منظره حق و باطل: از آنجا كه روش قرآن، به عنوان يك كتاب تعليم و تربيت، متكى به مسائل عينى است، براى نزديك ساختن مفاهيم پيچيده به ذهن، انگشت روى مثلهاى حسى جالب و زيبا در زندگى روزمره مردم مى‌گذارد، در اينجا نيز براى مجسم ساختن حقايقى كه در آيات گذشته پيرامون توحيد و شرك، ايمان و كفر، و حق و باطل گذشت، مثل بسيار رسايى بيان مى‌كند.

نخست مى‌گويد: «خداوند از آسمان آبى را فرو فرستاده است» (أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً).

آبى حياتبخش و زندگى آفرين، و سر چشمه نمو و حركت! «و از هر درّه و رودخانه‌اى به اندازه آنها سيلابى جارى شد» (فَسالَتْ أَوْدِيَةٌ بِقَدَرِها).

جويبارهاى كوچك دست به دست هم مى‌دهند و نهرهايى به وجود مى‌آورند، نهرها به هم مى‌پيوندند و سيلاب عظيمى از دامنه كوهسار سرازير مى‌گردد، آبها از سر و دوش هم بالا مى‌روند و هر چه را بر سر راه خود ببينند