برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٨٩ - محتوا و فضيلت اين سوره

و به بيراهه مى‌روند.

(آيه ٣٤)- يكى از نشانه‌هاى حق و باطل: قرآن همچنان استدلالات مربوط به مبدأ و معاد را تعقيب مى‌كند نخست به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله دستور مى‌دهد «به آنها بگو: آيا هيچ يك از اين معبودهايى كه شما شريك خدا قرار داده‌ايد مى‌تواند آفرينش را ايجاد كند و سپس بازگرداند» (قُلْ هَلْ مِنْ شُرَكائِكُمْ مَنْ يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ).

بعد اضافه مى‌كند «بگو: خداوند آفرينش را آغاز كرده و سپس باز مى‌گرداند» (قُلِ اللَّهُ يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ).

«با اين حال چرا از حق روى گردان (و در بيراهه سرگردان) مى‌شويد» (فَأَنَّى تُؤْفَكُونَ).

(آيه ٣٥)- بار ديگر به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله دستور مى‌دهد «به آنها بگو: آيا هيچ يك از معبودهاى ساختگى شما هدايت به سوى حق مى‌كند»؟ (قُلْ هَلْ مِنْ شُرَكائِكُمْ مَنْ يَهْدِي إِلَى الْحَقِّ).

زيرا معبود بايد رهبر عبادت كنندگان خود باشد، آن هم رهبرى به سوى حق، در حالى كه معبودهاى مشركان اعم از بتهاى بى‌جان و جاندار هيچ كدام قادر نيستند بدون هدايت الهى كسى را به سوى حق رهنمون گردند.

لذا بلافاصله اضافه مى‌كند: «بگو تنها خداوند هدايت به سوى حق مى‌كند» (قُلِ اللَّهُ يَهْدِي لِلْحَقِّ).

با اين حال «آيا كسى كه هدايت به سوى حق مى‌كند شايسته‌تر براى پيروى است يا آن كس كه خود هدايت نمى‌شود مگر آن كه هدايتش كنند» (أَ فَمَنْ يَهْدِي إِلَى الْحَقِّ أَحَقُّ أَنْ يُتَّبَعَ أَمَّنْ لا يَهِدِّي إِلَّا أَنْ يُهْدى‌).

و در پايان آيه با بيانى توبيخ آميز و سرزنش بار مى‌گويد: «شما را چه مى‌شود؟ چگونه قضاوت مى‌كنيد»؟ (فَما لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ).

(آيه ٣٦)- و در اين آيه اشاره به سر چشمه و عامل اصلى انحرافات آنها، كرده، مى‌گويد: «اكثر آنها جز از پندار و گمان پيروى نمى‌كنند، در حالى كه گمان و پندار هرگز انسان را بى‌نياز از حق نمى‌كند و به حق نمى‌رساند» (وَ ما يَتَّبِعُ أَكْثَرُهُمْ‌