برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٨٢ - محتوا و فضيلت اين سوره

(آيه ٢٢)- در اين آيه دست به اعماق فطرت بشر انداخته و توحيد فطرى را براى آنها تشريح مى‌كند كه چگونه انسان در مشكلات بزرگ و به هنگام خطر، همه چيز را جز خدا فراموش مى‌نمايد.

نخست مى‌گويد: «او خدايى است كه شما را در صحرا و دريا سير مى‌دهد» (هُوَ الَّذِي يُسَيِّرُكُمْ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ).

«تا هنگامى كه در كشتى‌ها قرار مى‌گيريد و (كشتى‌ها) سرنشينان را به كمك بادهاى موافق آرام آرام به سوى مقصد حركت مى‌دهند و همه شادمان و خوشحالند» (حَتَّى إِذا كُنْتُمْ فِي الْفُلْكِ وَ جَرَيْنَ بِهِمْ بِرِيحٍ طَيِّبَةٍ وَ فَرِحُوا بِها).

«اما ناگهان طوفان شديد و كوبنده‌اى مى‌وزد، و امواج از هر سو به طرف آنها هجوم مى‌آورد، آن چنان كه مرگ را با چشم خود مى‌بينند و دست از زندگانى مى‌شويند» (جاءَتْها رِيحٌ عاصِفٌ وَ جاءَهُمُ الْمَوْجُ مِنْ كُلِّ مَكانٍ وَ ظَنُّوا أَنَّهُمْ أُحِيطَ بِهِمْ).

درست در چنين موقعى به ياد خدا مى‌افتند «و او را از روى اخلاص مى‌خوانند و آيين خود را براى او از هرگونه شرك و بت پرستى خالص مى‌كنند»! (دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ).

در اين هنگام دست به دعا بر مى‌دارند و مى‌گويند: «خداوندا! اگر ما را از اين مهلكه رهايى بخشى سپاسگزار تو خواهيم بود» نه ستم مى‌كنيم و نه به غير تو روى مى‌آوريم‌ (لَئِنْ أَنْجَيْتَنا مِنْ هذِهِ لَنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِينَ).

با اين كه اين بيدارى موقتى، اثر تربيتى در افراد فوق العاده آلوده ندارد حجت را بر آنها تمام مى‌كند، و دليلى خواهد بود بر محكوميتشان.

ولى افرادى كه آلودگى مختصرى دارند در اين گونه حوادث معمولا بيدار مى‌شوند و مسير خود را اصلاح مى‌كنند.

(آيه ٢٣)- «اما هنگامى كه خدا آنها را رهايى مى‌بخشد و به ساحل نجات مى‌رسند شروع به ظلم و ستم در زمين مى‌كنند» (فَلَمَّا أَنْجاهُمْ إِذا هُمْ يَبْغُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ).