برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٦٨ - آيا شيطان از طريق وسوسه يا از طريق تشكل ظاهر شد؟

اين تعليل در آغاز عجيب و شگفت‌آور به نظر مى‌رسد كه چه ارتباطى ميان «آگاهى» و «پيروزى» يا «عدم آگاهى» و «شكست وجود دارد؟ ولى در واقع رابطه ميان اين دو بسيار نزديك و محكم است چه اين كه مؤمنان، راه خود را به خوبى مى‌شناسند.

اين مسير روشن و اين آگاهى، به آنان صبر و استقامت و پايمردى مى‌بخشد.

اما افراد بى‌ايمان و يا بت پرستان، درست نمى‌دانند براى چه مى‌جنگند؟

تنها روى يك عادت تقليد كوركورانه و يا تعصب خشك و بى‌منطق به دنبال اين مكتب افتاده‌اند و اين تاريكى راه و ناآگاهى از هدف اعصاب آنها را سست مى‌كند، و توان و استقامتشان را مى‌گيرد، و از آنها موجودى ضعيف مى‌سازد.

(آيه ٦٦)- اما به دنبال دستور سنگين فوق، خداوند آن را چند درجه تخفيف مى‌دهد و مى‌گويد: «هم اكنون خداوند به شما تخفيف داد و دانست در ميان شما افرادى ضعيف و سست هستند» (الْآنَ خَفَّفَ اللَّهُ عَنْكُمْ وَ عَلِمَ أَنَّ فِيكُمْ ضَعْفاً).

سپس مى‌گويد: «در اين حال اگر از شما صد نفر سرباز با استقامت باشند، بر دويست نفر غلبه مى‌كنند و اگر هزار نفر باشند بر دو هزار نفر به فرمان خدا پيروز مى‌شوند» (فَإِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ مِائَةٌ صابِرَةٌ يَغْلِبُوا مِائَتَيْنِ وَ إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ أَلْفٌ يَغْلِبُوا أَلْفَيْنِ بِإِذْنِ اللَّهِ).

ولى در هر حال فراموش نكنيد كه «خداوند با صابران است» (وَ اللَّهُ مَعَ الصَّابِرِينَ).

يعنى هنگامى كه مسلمانان گرفتار ضعف و سستى شوند و در ميان آنها افراد تازه كار و ناآزموده و ساخته نشده، بوده باشند مقياس سنجش همان نسبت دو برابر است، ولى به هنگامى كه افراد ساخته شده و ورزيده و قوى الايمان همانند بسيارى از رزمندگان بدر بوده باشند اين نسبت تا ده برابر ترقى مى‌كند.

هر يك از اين دو حكم مذكور در دو آيه، مربوط به دو گروه مختلف و در شرايط متفاوت است.

(آيه ٦٧)- اسيران جنگى: در آيات گذشته قسمتهاى مهمى از احكام جهاد