برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٧٢ - نماز شب يك عبادت بزرگ روحانى

و نيز «آنها در حالتى كه نابينا و لال و كر هستند» به آن دادگاه بزرگ وارد مى‌شوند (عُمْياً وَ بُكْماً وَ صُمًّا).

مواقف و مراحل قيامت مختلف است در بعضى از مراحل و مواقف آنها كور و كر و نابينا هستند، ولى در مراحل ديگرى چشمشان بينا و گوششان شنوا و زبانشان باز مى‌شود، تا صحنه‌هاى عذاب را ببينند و سرزنشهاى سرزنش كنندگان را بشنوند و به ناله و فرياد و اظهار ضعف بپردازند و اين خود يك نوع مجازات براى آنهاست.

و نيز مجرمان از ديدن آنچه مايه سرور است و از شنيدن آنچه مايه نشاط و از گفتن آنچه موجب نجات مى‌باشد محرومند و به عكس آنچه كه مايه زجر و ناراحتى است مى‌بينند و مى‌شنوند و مى‌گويند.

و در پايان آيه مى‌فرمايد: «جايگاه هميشگى آنها دوزخ است» (مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ).

اما گمان نكنيد آتشش همچون آتشهاى دنيا سر انجام به خاموشى مى‌گرايد نه «هر زمان التهاب آن فرو مى‌نشيند شعله تازه‌اى بر آنها مى‌افزائيم» (كُلَّما خَبَتْ زِدْناهُمْ سَعِيراً).

(آيه ٩٨)- چگونه معاد ممكن است؟ در آيات گذشته ديديم كه چگونه سرنوشت شومى در جهان ديگر در انتظار مجرمان است. سرنوشتى كه هر انسان عاقلى را در انديشه فرو مى‌برد. در اينجا علت اين موضوع را به بيان ديگرى تشريح مى‌كند.

نخست مى‌گويد: «اين كيفر آنهاست به خاطر اينكه آيات ما را انكار كردند و گفتند: آيا هنگامى كه ما استخوانهاى پوسيده، و خاكهاى پراكنده شويم، بار ديگر آفرينش تازه‌اى خواهيم يافت»؟ (ذلِكَ جَزاؤُهُمْ بِأَنَّهُمْ كَفَرُوا بِآياتِنا وَ قالُوا أَ إِذا كُنَّا عِظاماً وَ رُفاتاً أَ إِنَّا لَمَبْعُوثُونَ خَلْقاً جَدِيداً).

(آيه ٩٩)- قرآن بلافاصله از اين گفتار آنها كه مسأله معاد جسمانى را با تعجب مى‌نگريستند و يا آن را غير ممكن مى‌پنداشتند با بيان روشنى پاسخ داده، مى‌گويد: «آيا نمى‌دانند خدايى كه آسمانها و زمين را آفريده قادر است مثل آنها را