برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٠٤ - فضيلت تلاوت اين سوره

كافر شويد (به خدا زيانى نمى‌رساند) چرا كه آنچه در آسمانها و زمين است از آن خداست و خداوند بى‌نياز و شايسته ستايش است ... هرگاه بخواهد شما را اى مردم مى‌برد و گروه ديگرى مى‌آورد، و خداوند بر اين كار تواناست».

(آيه ٢١)- در چند آيه قبل اشاره‌اى به مجازات سخت و دردناك منحرفان لجوج و بى‌ايمان شده بود؛ در اينجا همين معنى را تعقيب و تكميل مى‌كند.

نخست مى‌گويد: «و در قيامت همه آنها (جباران و ظالمان و كافران اعم از تابع و متبوع، پيرو و پيشوا) در پيشگاه خداوند ظاهر مى‌شوند» (وَ بَرَزُوا لِلَّهِ جَمِيعاً).

و «در اين هنگام ضعفاء (يعنى پيروان نادانى كه با تقليد كور كورانه، خود را به وادى ضلالت افكندند) به مستكبران (و رهبران گمراه) مى‌گويند: ما پيروان شما بوديم آيا (اكنون كه به خاطر رهبرى شما به اين همه عذاب و بلا گرفتار شده‌ايم) حاضريد شما سهمى از عذاب الهى را بپذيريد و از ما برداريد»؟ (فَقالَ الضُّعَفاءُ لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنَّا كُنَّا لَكُمْ تَبَعاً فَهَلْ أَنْتُمْ مُغْنُونَ عَنَّا مِنْ عَذابِ اللَّهِ مِنْ شَيْ‌ءٍ).

اما آنها بلافاصله مى‌گويند: «اگر خدا ما را (به سوى نجات از اين كيفر و عذاب) هدايت مى‌كرد ما هم شما را راهنمايى مى‌كرديم» (قالُوا لَوْ هَدانَا اللَّهُ لَهَدَيْناكُمْ).

ولى افسوس كه كار از اين حرفها گذشته است، «بر ما يكسان است چه بى‌تابى و جزع كنيم و چه صبر و شكيبايى، راه نجاتى براى ما وجود ندارد» (سَواءٌ عَلَيْنا أَ جَزِعْنا أَمْ صَبَرْنا ما لَنا مِنْ مَحِيصٍ).

(آيه ٢٢)- گفتگوى صريح شيطان و پيروانش! در اين آيه به صحنه ديگرى از مجازاتهاى روانى جباران و گنهكاران و پيروان شياطين در روز رستاخيز پرداخته چنين مى‌گويد: «و شيطان هنگامى كه كار حساب بندگان صالح و غير صالح پايان پذيرفت (و هر كدام به سرنوشت و پاداش و كيفر قطعى خود رسيدند) به پيروان خود چنين مى‌گويد: خداوند به شما وعده حق داد و من نيز به شما وعده دادم (وعده‌اى پوچ و بى‌ارزش چنانكه خودتان مى‌دانستيد) سپس از وعده‌هاى خود تخلف جستم» (وَ قالَ الشَّيْطانُ لَمَّا قُضِيَ الْأَمْرُ إِنَّ اللَّهَ وَعَدَكُمْ وَعْدَ الْحَقِّ وَ وَعَدْتُكُمْ‌