حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٣٦١
نادرست و بد مى داند ، انسانْ حق ندارد آن را انجام دهد ، به اين دليل كه مردم ، آن را مى پسندند!
ارزيابى احاديث در محكمه وجدان
به طور كلّى ، احكام دين اسلام ، با منطق خرد و فطرت ، منطبق اند و با نيازهاى واقعى و خواسته هاى فطرى انسان ، كاملاً هماهنگ اند . امام على عليه السلام در اين باره مى فرمايد : إنَّهُ لَم يَأمُركَ إلّا بِحَسَنٍ ، و لَم يَنهَكَ إلّا عَن قَبيحٍ . [١] خداوند ، تو را جز به نيكى ، فرمان نداده و جز از زشتى ، نهى نكرده است. واجباتِ دينى ، همان دعوت به انجام دادن خيرات و نيكى ها هستند و محرّمات دينى ، چيزى جز باز داشتن از بدى ها و ناهنجارى ها نيستند. از همين رو، امام على عليه السلام مى فرمايد: لَو لَم يَنْهَ اللّه ُ عَن مَحارِمِهِ ، لَوَجَبَ أن يَجتَنِبَهَا العاقِلُ . [٢] چنانچه خداوند از حرام هايش نهى نكرده بود ، بر عاقل واجب بود كه از آنها بپرهيزد. بر اين پايه ، روشن مى شود كه مَحكمه وجدان ، علاوه بر تشخيص كارهاى خوب و بد ، مى تواند در پاره اى از موارد ، درباره درستى و نادرستى يا ميزان درستى سخنانى كه در ارتباط با مقرّرات اسلامى به پيامبر خدا و يا اهل بيت ايشان نسبت داده مى شود ، داورى كند؛ زيرا به طور قطع ، آنان بر خلاف منطق عقل و فطرت ،
[١] . نهج البلاغة : نامه ٣١ .[٢] . غرر الحكم : ح ٧٥٩٥ .