حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ١٢٧
٤٠٩١.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : خداوند تعالى به بدن ها و حسب ها و دارايى هاى شما نمى نگرد؛ بلكه به دل هاى شما مى نگرد، پس اگر كسى داراى دلى صالح بود ، خداوند بر او ترحّم مى كند.
٢ / ٥
انواع دل ها
٤٠٩٢.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : دل ها چهار گونه اند: دلى كه در آن ايمان هست و قرآن نيست، دلى كه در آن هم ايمان است و هم قرآن، دلى كه در آن قرآن هست و ايمان نيست، و دلى كه در آن نه ايمان است و نه قرآن. دل اوّل، همچون خرماست ؛ خوش طعم است ، امّا عطر ندارد. دل دوم، همچون مشكدان است كه اگر دَرَش را باز كنى، خوش بوست و اگر هم ببندى، باز خوش بوست. دل سوم، مانند اِشنان است؛ خوش بو و بدطعم. و دل چهارم، مانند حنظل [١] است؛ بدبو و بدطعم.
٤٠٩٣.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : دل ها چهار گونه اند: دل صاف كه در آن، چيزى مانند چراغ مى درخشد، دل غلاف شده كه به غلافش بسته شده است، دل نگون سار، و دل روى گردان .
٤٠٩٤.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : دل مؤمن، صاف است و در آن، چراغى مى درخشد و دل كافر، سياه و وارونه است.
٢ / ٦
سلامت دل
قرآن
«و روزى كه [ مردم ] برانگيخته مى شوند، رسوايم مكن؛ روزى كه هيچ مال و فرزندى سود نمى بخشد، مگر كسى كه دلى سالم به سوى خدا بياورد» .
[١] . گياهى است كه ميوه آن به بزرگى يك نارنج است و مصرف دارويى دارد و بسيار تلخ است (فرهنگ معين : ج ٤ ص ٥٢٠٧) .