حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٥٧

اين هدايت ، همان هدايتِ فطرى است كه قرآن در آيه اى ديگر، از آن به «الهام» ، تعبير كرده است : «وَ نَفْسٍ وَ مَا سَوَّلـهَا * فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَ تَقْوَلـهَا . [١] سوگند به آن كه نفْس را آفريد و فُجور و تقوايش را به او الهام نمود» . «الهامِ تقوا» همان هدايت فطرى براى شناخت راه خير ، و «الهام فُجور» ، همان هدايت فطرى براى شناخت راه شر است . خداوند سبحان ، انسان را به گونه اى آفريده كه مى تواند تقوا (خير) و فجور (شر) را تمييز دهد . از اين رو ، هر انسانى مى داند كه عدالت ، نيكوست و ستم ، زشت و بد است ؛ احسان به ديگران ، نيكوست و تجاوز به حقوق مردم ، بد است . حال اگر اين شناخت و آگاهى از انسان گرفته شود ، در واقع ، انسانيّت از او سلب شده ، و با حيوانات ديگر فرقى نخواهد داشت ، و به فرمايش امام على عليه السلام : مَن لَم يَعرِفِ الخَيرَ مِنَ الشَّرِّ، فَهُوَ بِمَنزَلَةِ البَهيمَةِ . [٢] هر كس نيك را از بد باز نشناسد ، همچون حيوان است .

دعوت بى قيد و شرط به «خير» و «معروف»

به سبب فطرى و بديهى بودنِ معانىِ «خير (نيكى)» ، «معروف (عمل شايسته)» ، «بِر (خوبى)» و «احسان» ، قرآن كريم، همه مردم را به طور مطلق (بدون قيد و شرط) ، به اين مفاهيم ، دعوت مى كند : «وَلْتَكُن مِّنكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ وَأُوْلَـلـءِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ . [٣]