از آنچه گذشت ، روشن مى شود كه گرايش به «خير (نيكى)» و نفرت از «شر (بدى)»، فطرى است و فطرت هاى پاك و سالم ، از انجام دادن كارهاى خير ، احساس آرامش مى كنند ، آلودگى را بر نمى تابند و از گناه روى گردان اند . بر اين اساس ، براى آنها انجام دادن كارهاى نيك ، آسان تر از انجام دادن كارهاى نارواست ، و به فرمايش امام على عليه السلام : الخَيرُ أسهَلُ مِن فِعلِ الشَّرِّ . [١] نيكوكارى ، آسان تر از انجام دادن بدى است. البتّه اين مطلب ، در مورد كسانى صادق است كه سرشت انسانى شان ، همچنان پاك مانده است و در مسير فطرت زندگى مى كنند؛ ولى درباره كسانى كه فطرت خود را آلوده اند ، درست عكس اين مطلب صادق است. هر چه فطرت آلوده تر شود ، انجام دادن كارهاى خير ، برايش سخت تر و انجام دادن كارهاى شر ، آسان تر مى گردد و به فرموده امام باقر عليه السلام : إنَّ اللّه َ ثَقَّلَ الخَيرَ عَلى أهلِ الدُّنيا كَثِقلِهِ فى مَوازينِهِم يَومَ القِيامَةِ ؛ و إنَّ اللّه َ عز و جل خَفَّفَ الشَّرَّ عَلى أهلِ الدُّنيا كَخِفَّتِهِ فى مَوازينِهِم يَومَ القِيامَةِ . [٢] خداوند ، انجام دادن كار خوب را براى اهل دنيا سنگين ساخته است ، آن گونه كه كار نيك ، در ميزان آنان در روز قيامت ، سنگين است؛ و خداوند ، انجام دادن كار بد را براى اهل دنيا سبك ساخته است ، آن گونه كه در ميزان آنان در روز قيامت ، سبك است.

[١] . ر . ك : غرر الحكم : ح ١١٩٩ .[٢] . ر . ك : الكافى : ج ٢ ص ١٤٣ ح ١٠ .