حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٣٦٣
«فَعَسَى أَن تَكْرَهُواْ شَيْـئا وَيَجْعَلَ اللَّهُ فِيهِ خَيْرًا كَثِيرًا . [١] چه بسا چيزى را خوش نمى داريد ، ولى خداوند براى شما در آن ، خير فراوان قرار مى دهد» . به سخن ديگر ، آن احساس گذرا و ناپايدارى كه براى انسان پيش مى آيد و از چيزى خوشش مى آيد و با آن خو مى گيرد ، يا از چيزى بيزار و گريزان مى شود ، نشانه خير و يا شر بودنِ آن نيست ؛ بلكه ملاك خير و شر بودنِ يك چيز ، در نقش آن در آسايش ابدى و خوش بختىِ درازمدّت انسان نهفته است . از اين رو ، امام على عليه السلام تأكيد مى نمايد كه: ما شَرٌّ بِشَرٍّ بَعدَهُ الجَنَّةُ ، و ما خَيرٌ بِخَيرٍ بَعدَهُ النّارُ ، و كُلُّ نَعيمٍ دونَ الجَنَّةِ مَحقورٌ ، و كُلُّ بَلاءٍ دونَ النّارِ عافِيَةٌ . [٢] شرّى كه پس از آن بهشت است ، شر نيست و خيرى كه در پى آن ، آتش دوزخ است ، خير نيست . هر نعمتى كم تر از بهشت ، ناچيز است و هر بلا و رنجى كم تر از دوزخ ، عافيت است. بدين ترتيب ، عقل و فطرت براى تشخيص «خير» و «شر» در همه موارد ، نيازمند «وحى»اند. وحى ، به عنوان سرچشمه اى كه به تمام مصلحت ها و مفسده ها احاطه دارد ، مى تواند براى تأمين سعادت ابدى انسان ، كامل ترين برنامه زندگى را ارائه كند . امام على عليه السلام در اين باره مى فرمايد: إنَّ اللّه َ سُبحانَهُ أنزَلَ كِتابا هادِيا بَيِّنُ فيهِ الخَيرَ وَ الشَّرَّ فَخُذوا نَهجَ الخير ، تَهتَدوا ؛ وَ اصْدِفوا عَن سَمتِ الشَّرِّ ، تَقصِدوا . [٣] خداوند متعال ، كتابى هدايتگر فرو فرستاده كه خوب و بد را در آن ، بيان
[١] . نساء : آيه ١٩ .[٢] . ر . ك : الكافى : ج ٨ ص ٢٤ ح ٤ عن جابر .[٣] . ر . ك : نهج البلاغة : خطبه ١٦٧ .