حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ٥٥ - الف محتوا و موضوعات، بر اساس تبويب كتب حديث

گزارش موضوعى و محتوايىِ احاديث‌

محتوا و موضوعات احاديث را از دو منظر مى‌توان بررسى كرد: يكى، بررسى وضع موجود در كتب حديث، و ديگرى، تعيين قلمرو حديث و آنچه مى‌خواهد بدان دلالت كند.

به سخن ديگر، اين مسئله، گاه از چشم‌انداز قلمرو دين بررسى مى‌شود و اين كه حديث، چه رسالتى را بر عهده دارد و به چه امورى مى‌خواهد بپردازد (هر چند محدّثان، تاكنون بدان دست نيافته‌اند و در تبويب‌ها و موضوع‌بندى‌ها بدان توجّه نداشته‌اند) و گاه از منظر گزارش وضع موجود. در اين نوشتار، منظر دوم، يعنى گزارش محتوايىِ روايات در وضع كنونى، مورد توجّه است.

براى دستيابى به اين امر، دو راه را مى‌توان دنبال كرد: مراجعه به تبويب كتب حديثى؛ مراجعه به احاديث، صرف نظر از تبويب‌هاى محدّثان.

الف. محتوا و موضوعات، بر اساس تبويب كتب حديث‌

در اين قسمت، چهار تبويب را كه در مقاطع مختلف تدوين حديث، صورت گرفته، به عنوان نمونه مى‌آوريم: تبويب كلينى در كتاب الكافى؛ تبويب فيض كاشانى در كتاب الوافى؛ تبويب علّامه مجلسى در كتاب بحار الأنوار؛ تبويب استاد محمّد رضا حكيمى در كتاب الحياة.

١. ثقة الاسلام كلينى (م ٣٢٩ ق). وى محتواى روايات الكافى را با عنوان اصلى كتاب، تفكيك كرده كه البته هر كتاب، داراى عنوان‌هاى فرعى باب است. فهرست عناوين كتب‌