حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ٢٧١ - د باورهاى عامه و پژوهش هاى علمى

گرفته در ميراث، صورت مى‌پذيرد.

به سخن ديگر، درج چنين رساله‌هايى، پژوهشگران را برمى‌انگيزد تا به تبيين نكاتى در روش تحقيق و نيز كشف تصحيف‌ها و تحريف‌ها بپردازند كه خود، آثار و فوايد بسيارى به دنبال دارد.

د. باورهاى عامّه و پژوهش‌هاى علمى‌

مهم‌ترين نتيجه‌اى كه حسن محمّد قاسم مصرى، از چاپ اين اثر گرفته، اثبات اين مطلب است كه قبر حضرت زينب عليها السلام در مصر است، نه شام. وى در مقدّمه چاپ اين رساله مى‌نويسد:

نظراً لأهميّة هذا الكتاب استصوبتُ أن أدرجه هنا بنصّه حرفيّاً إذ لا يوجد نظيره فى سائر دور الكتب على ما وصل إليه بحثى، و إذ هو الحجر الأوّل الأساسى الّذى قضى على هذا الخلاف القائم بين جمهرة المورّخين من قرونٍ عديدة فهذه الرسالة مع صغر حجمها هى نفسها الحجّة على من كان يستبعد دخول السيّدة إلى مصر و وفاتها بها و دفن جثمانها الشريف فى هذا الموضع.[١]

بجز رويكرد ارزيابى و سنجش نقلى- كه در بحث نخست بدان پرداخته شد-، رويكرد اجتماعى و فرهنگى نيز در اين ميان وجود دارد و آن، اين كه: در حوزه‌ها و عرصه‌هاى مختلف فقهى، اعتقادى و تاريخى كه باورهايى در ميان مردم و توده‌هاى اجتماعى شكل گرفته و ممكن است با يك پژوهش علمى بر هم خورَد، آيا بايد جانب حقيقت را نگه داشت؟ يا بايد حفظ باورهاى عمومى را مقدّم دانست؟ و يا اين كه موضوعات و موارد، متفاوت است و نمى‌توان حكم واحدى صادر كرد؟

اين مسئله، از مباحث جدّى است كه از يك سو جنبه جامعه‌شناختى دارد و از سوى ديگر، به آموزه‌ها و مسائل دينى برمى‌گردد.

نمونه روشن و واضح اين مسئله را در پاره‌اى از فتاواى فقهى مى‌توان جُست كه فقيهان‌

[١]. أخبار الزينبات، ص ٩٢- ٩٣.