حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ١٠١ - الف مصادر شيعى

الحوت»، به گزارش روايات دلالت كننده بر چگونگى خلقت پرداختيم و ديدگاه‌ها را در باره اين مضمون آورديم.

نخستين ديدگاه، از آنِ كسانى بود كه اين روايت‌ها را نادرست دانسته و حكم به جعلى و ساختگى بودن آنها داشتند. شخصيت‌هايى چون: شيخ مفيد، سيّد مرتضى، علّامه كاشف الغطا، شيخ غلامحسين تبريزى، و علّامه سيّد جعفر مرتضى عاملى، در ميان شيعه، و كسانى چون: ياقوت حَمَوى، آلوسى و محمود ابو رَيَّه، در ميان اهل سنّت چنين نظرى داشتند.[١]

دو. حديث الحولاء العطارة

اين حديث، در فروع الكافى و مستدرك الوسائل از مصادر شيعى، و تاريخ بغداد، الموضوعات ابن جوزى، اسد الغابة و الإصابة از مصادر اهل سنّت، نقل شده است.

به اين نكته بايد توجّه كرد كه متن نقل شده در فروع الكافى، بسيار مختصر است، چنان كه در اسد الغابة و الإصابة نيز به اجمال نقل شده است؛ ولى در كتاب مستدرك الوسائل، متنِ مفصّل آن، روايت شده و حاجى نورى، آن را از يك مجموعه خطّى كهن نقل مى‌كند.

همچنين ابن جوزى در الموضوعات، آن را با تفصيل بيشتر آورده است. اينك اين روايت را به تفكيك، از مصادر شيعى و اهل سنّت آورده و سپس به اجمال، به بررسى آن مى‌پردازيم.

الف. مصادر شيعى‌

١. عدّة من أصحابنا، عن أحمد بن أبى عبد اللَّه، عن أبيه، عن القاسم بن محمّد الجوهرى، عن إسحاق بن إبراهيم الجعفى قال: سمعت أبا عبد اللَّه عليه السلام يقول: إن رسول اللَّه صلى الله عليه و آله دخل بيت ام سلمة فشمّ ريحاً طيبةً فقال: أتتكم الحولاء؟ فقالت: هو ذا هى تشكو زوجها، فخرجت عليه الحولاء، فقالت: بأبى أنت وامى، إنّ زوجى‌

[١]. ميراث حديث شيعه، دفتر پانزدهم، ص ٢٦- ٣١؛ حديث پژوهى، ج ٢، ص ٧٩- ١٠٨.