حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ٣١٥ - سوم«خاتمة سفر السعادة» يا«رسالة فى بيان ما لم يثبت فيه حديث صحيح من الأبواب»

تغيير، و على اللَّه سبحانه اعتمادى و عليه فى كلِّ الامورِ استنادى.[١]

ابن همات در مقدّمه اين اثر نوشته است كه فيروزآبادى در اين خاتمه، از عمرو بن بدر موصلى، الگو گرفته است؛ زيرا عمرو بن بدر، كتابى بدين نام دارد: المغنى عن الحفظ و الكتاب بقولهم لم يصحّ شى‌ء [من الأحاديث‌] فى هذا الباب.

وى مى‌گويد: كتاب موصلى را ابن المُلقّن (يكى از مشايخ ابن حجر)، تلخيص كرده و من اين تلخيص را ديدم و اطمينان حاصل كردم كه فيروزآبادى از وى الگو گرفته است.[٢] بر پايه آنچه گفته شد، خاتمه كتاب سفر السعادة، اينك به سه شكل در دسترس ما قرار دارد.

١. رساله خطى مسجد اعظم كه به عنوان يك رساله مستقل، موجود است و در اين جا عرضه مى‌گردد؛

٢. كتاب سفر السعادة، به همراه خاتمه كه چاپ‌هاى متعدّدى از آن وجود دارد؛

٣. كتاب التنكيت والإفادة كه تخريج خاتمه سفر السعادة است.

مقايسه اين سه نشان مى‌دهد كه:

- مطالب موجود در رساله خطى ٧٧ باب است؛

- مطالب موجود در چاپ‌هاى سفر السعادة، ٩٣ باب است؛

- مطالب موجود در كتاب التنكيت، ٩٢ باب است؛

- از اين ميان، ٧٥ بابْ مشترك است كه در هر سه آمده است.

تفاوت چاپ‌هاى سفر السعادة با كتاب التنكيت، در «باب التختم بالعقيق» است كه در چاپ‌هاى سفر السعادة موجود نيست؛ ولى در التنكيت آمده است. از سوى ديگر، دو عنوان در چاپ‌هاى سفر السعادة موجود است كه در التنكيت نيامده است:

- باب الإمام ضامن؛[٣]

[١]. همان، ص ١٣.

[٢]. همان، ص ١٦.

[٣]. فى صحبة الحبيب محمّد، ص ٣٤٨.