حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ٣١٩ - سوم«خاتمة سفر السعادة» يا«رسالة فى بيان ما لم يثبت فيه حديث صحيح من الأبواب»

سوم. فيروزآبادى، در احكامى كه در باره اين احاديث صادر كرده، مستند و ادلّه و نيز مبناى خود را تبيين نكرده است. روشن است كه برخى از اين احكام، با مسلّمات عقايد شيعه، ناسازگار است و شواهد تاريخى و حديثى، خلاف آن را ثابت مى‌كنند. چنان كه ممكن است اهل سنّت نيز در باره برخى از موارد، چنين ادّعايى داشته باشند.

چهارم. شناسايى احاديث ضعيف و جعلى و پالايش احاديث، يكى از فعّاليت‌هاى چشمگير محدّثان در طول تاريخ بوده است. آنان اين پالايش را گاه در مرحله تدوين و تأليف كتاب، گاه با نگارش كتاب‌هايى در معرّفى ضعفا و گاه با گردآورى احاديث ضعيف و موضوع در آثار مستقل انجام مى‌داده‌اند.

نوشته فيروزآبادى، از دسته سوم است. محدّثان اهل سنّت، در شناسايى احاديث جعلى و گردآورى آنها، از قرن پنجم، دست به تأليف زده‌اند.

بر پايه گزارش على حسن حلبى در كتاب موسوعة الأحاديث والآثار الضعيفة و الموضوعة، تاكنون ٧٨ اثر در اين زمينه، تأليف شده است كه نوشته فيروزآبادى، در ترتيب تاريخى، رتبه ٢٤ را دارد.

البته مورد اوّل و دوم از فهرستى كه حلبى معرفى كرده، در عداد اين گونه آثار قرار نمى‌گيرند؛ زيرا نويسندگان آنها، كتاب خود را به قصد گردآورى احاديث ضعيف، تأليف نكرده‌اند؛ بلكه ديگران، اين كتاب‌ها را متهم به جعل و ضعف كرده‌اند.[١] بر اين پايه، آثار تأليف شده به ٧٦ اثر مى‌رسد[٢] و كتاب فيروزآبادى، در مرتبه ٢٢ قرار مى‌گيرد.

پنجم. در تصحيح اين رساله اين نكات منظور شده است:

[١]. ر. ك: موسوعة الاحاديث والآثار الضعيفة والموضوعة، ج ١، ص ٢٩- ٤٧.

[٢]. همان، ص ١٠١- ١٠٤.