حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ١٣ - نقش تمدنى حديث

نقش تمدّنىِ حديث‌[١]

نگاه رايج و متداول مسلمانان به سنّت- كه برگرفته از آموزه‌هاى قرآنى است-، نگاهى قدسى و دينى است، بدين معنا كه قرآن كريم، پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم را به عنوان معلّم، مبيّن و اسوه‌[٢] معرفى مى‌كند، چنان كه مردم را به اخذ و پيروى از وى‌[٣] فرا مى‌خوانَد. اين جايگاه پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم- كه پس از رحلت ايشان، در سنّت او و سنّت اهل بيت او استمرار يافت-، مكانت دومين مصدر دين‌شناسى را به سنّت (حديث) داد. نگاه قدسى و دينى به سنّت، آن است كه سنّت را يكى از مصادر دين بشناسيم و براى فراگرفتن برنامه زندگى، بدان تمسّك جوييم. در اين نگاه است كه دانش رجال، فقه الحديث، طُرق تحمّل حديث و ... معنا مى‌يابند. مسلمانانِ باورمند و ديندار، تلاش مى‌كنند سنّت پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم و اهل بيت عليهم السلام را در ميان اخبار و روايت‌هاى رسيده از آنان بيابند و صحيح و سقيم آن را جدا سازند، چنان كه مى‌كوشند براى فهم درست آن، تمامىِ قواعد تفسيرى و فقه الحديثى را به‌كار گيرند. با اين ديد، سنّت را نور واحد مى‌دانيم و سخن يك امام را، سخن پيشوايان ديگر تلقّى مى‌كنيم:

[١]. اين مقاله، پيش از اين، در فصل‌نامه علوم حديث( ش ٤٥- ٤٦) منتشر شده است.

[٢]. ر. ك: سوره حشر، آيه ١؛ سوره نحل، آيه ٤٤؛ سوره‌جمعه، آيه ٢؛ سوره احزاب، آيه ٢١.

[٣]. ر. ك: سوره حشر، آيه ١؛ سوره انفال، آيه ٦٤؛ سوره‌توبه، آيه ١١٧.